واریس پا یکی از شایع ترین مشکلات عروقی است که بسیاری از افراد در طول زندگی با آن مواجه میشوند. احساس سنگینی پا، درد، تورم و نمایان شدن رگ ها باعث میشود این سؤال برای بسیاری مطرح شود که آیا ماساژ برای واریس خوب است یا میتواند وضعیت رگها را بدتر کند؟
ماساژ پا به تنهایی نمی تواند باعث درمان واریس شود و بیشتر به جلوگیری و رشد آن کمک می کند و از نگاه آموزشی و علمی، زمانی میتواند برای مفید باشد که بهدرستی، با تکنیک اصولی و بدون فشار مستقیم روی رگهای درگیر انجام شود. در غیر این صورت انجام نادرست آن ممکن است نه تنها کمکی نکند بلکه باعث تشدید علائم شود.
در این مقاله از مرکز ماساژ تهران زانیار، بهصورت کاملاً آموزشی و مرحله به مرحله بررسی میکنیم که ماساژ واریس پا چیست، چه زمانی مفید است، چه افرادی نباید آن را انجام دهند و اصول صحیح ماساژ واریس پا چگونه است بدون اغراق، بدون ادعای درمان قطعی و با نگاه تخصصی به این موضوع می پردازیم
واریس پا چیست و چرا ایجاد میشود؟
واریس پا به وضعیتی گفته میشود که در آن رگ های سطحی، به ویژه در ناحیه ساق و ران، گشاد، پیچخورده و برجسته می شوند. این اتفاق معمولاً زمانی رخ میدهد که دریچه های موجود در رگ ها نتوانند وظیفه خود را به درستی انجام دهند و خون به جای بازگشت کامل به سمت قلب، در پا ها تجمع پیدا کند.
در حالت طبیعی این دریچه ها مانع از برگشت خون میشوند اما با ضعیف شدن آن ها، فشار داخل رگ افزایش پیدا میکند و بهمرور زمان رگ ها حالت واریسی به خود میگیرند. به همین دلیل است که واریس بیشتر در اندام های تحتانی دیده میشود جایی که گردش خون باید خلاف جاذبه انجام شود.
مهمترین دلایل ایجاد واریس پا
- ایستادن یا نشستن طولانیمدت
- کمتحرکی و ضعف عضلات پا
- اضافه وزن
- بارداری
- افزایش سن
- زمینه ارثی و ژنتیکی
نکته: واریس فقط یک مشکل ظاهری نیست بلکه نشانه ای از اختلال در گردش خون و بازگشت وریدی است. به همین دلیل هر روشی از جمله ماساژ، تنها زمانی مفید خواهد بود که با درک درست از این بیماری انجام شود.
علائم واریس پا و معرفی مهمترین نشانه ها
شناخت علائم واریس پا اولین و مهم ترین قدم قبل از هرگونه اقدام یا مراقبت است. بسیاری از افراد علائم اولیه واریس را نادیده میگیرند در حالی که تشخیص به موقع میتواند از پیشرفت آن جلوگیری کند. در صورت مشاهده نشانه های زیر مراجعه به پزشک برای بررسی دقیق تر توصیه میشود.
مهمترین علائم واریس پا عبارتاند از:
- نمایان شدن رگهای بنفش یا آبیرنگ که حالت متورم یا پیچخورده دارند
- تورم در ناحیه ساق، مچ یا کف پا
- احساس درد، سوزش، تیر کشیدن یا گرفتگی در عضلات پا
- احساس سنگینی یا خستگی مداوم در پاها
- تغییر رنگ پوست، بهویژه قهوهای شدن اطراف مچ پا
- ایجاد زخمهای پوستی در مراحل پیشرفته
- خستگی سریع پاها حتی پس از فعالیت کوتاه
- خارش یا حساسیت در اطراف رگهای درگیر
نکته: وجود این علائم به تنهایی به معنای منع کامل ماساژ نیست اما نوع ماساژ، شدت فشار و تکنیک اجرا باید کاملاً متناسب با وضعیت رگ ها انتخاب شود.
آیا ماساژ برای واریس خوبه؟
بله ماساژ میتواند برای واریس های خفیف مفید باشد و به کاهش علائمی مثل احساس سنگینی، خستگی و درد پا کمک کند چون باعث بهبود گردش خون و تخلیه لنفاوی میشود. اما باید دقت کرد که ماساژ درمان قطعی واریس نیست و رگ های برجسته را از بین نمی برد. ماساژ باید بسیار ملایم، در جهت بازگشت خون به قلب و بدون فشار مستقیم روی رگ های واریسی انجام شود، زیرا فشار زیاد می تواند باعث التهاب یا تشدید مشکل شود. در واریس های متوسط تا شدید یا در صورت وجود سابقه لخته خون، ماساژ توصیه نمی شود و بهتر است قبل از انجام آن حتماً با پزشک مشورت شود.
آموزش ماساژ واریس پا
ماساژ واریس پا یکی از روش های کمکی برای کاهش علائم واریس است و کمک میکند که از رشد آن جلیگیری کنیم و پیشرفت ان را متوقف کنیم. همانطور که گفتیم ماساژ زمانی مؤثر خواهد بود که طبق اصول علمی و تخصصی انجام شود. در متدهای ما ماساژ واریس به عنوان یک تکنیک ملایم، کنترل شده و غیرتهاجمی شناخته میشود که هدف آن بهبود گردش خون سطحی، کاهش فشار و سنگینی پا و آرام سازی عضلات اطراف رگ های واریسی است. نکته کلیدی این است که هرگز نباید فشار مستقیم روی رگ های برجسته اعمال شود. در ادامه این روش را به صورت اصولی و ایمن توضیح میدهیم:
اصول ایمن ماساژ واریس پا
برای انجام ماساژ واریس پا رعایت اصول ایمنی اهمیت بسیاری دارد. ماساژ باید بدون درد و با فشار سبک انجام شود تا از افزایش تورم یا آسیب به دیواره رگ ها جلوگیری شود. تمرکز اصلی باید روی عضلات و بافت های اطراف رگ ها باشد و نه روی خود رگ های برجسته. استفاده از روغنهای گیاهی یا لوسیونهای مرطوبکننده باعث حرکت نرم دست ها روی پوست و کاهش اصطکاک میشود و از آسیب به بافتهای حساس جلوگیری میکند.
همچنین در صورت وجود زخم، التهاب یا تغییر رنگ پوست، باید از ماساژ در این نواحی پرهیز کنیم تا هیچ فشار یا تحریک اضافی ایجاد نشود. ماساژ باید با حرکت آرام و ریتم منظم انجام شود و حرکات سریع یا ضربه ای می تواند باعث تحریک رگ ها و افزایش درد شود.
Gentle massage can help improve blood flow and alleviate discomfort in your legs. Use your fingertips and a skin lubrication such as oil or lotion to apply gentle pressure and move in upward motions along your legs. A light massage followed by leg elevation is recommended by our vein specialists as a way to get a double-dose of benefits to improve circulation at home.
ترجمه: ماساژ ملایم میتواند به بهبود جریان خون و کاهش ناراحتی در پاهای شما کمک کند. از نوک انگشتان خود و یک روانکننده پوست مانند روغن یا لوسیون برای اعمال فشار ملایم و حرکت به سمت بالا در امتداد پاهای خود استفاده کنید. متخصصان رگهای ما ماساژ سبک و به دنبال آن بالا بردن پا را به عنوان راهی برای بهرهمندی از مزایای مضاعف بهبود گردش خون در خانه توصیه میکنند.
منبع: metroveincenters
جهت صحیح ماساژ واریس پا
یکی از مهم ترین اصول در ماساژ واریس جهت حرکت دستها است. حرکت دست ها باید همیشه از پایین به بالا، یعنی از مچ پا به سمت ساق و ران، انجام شود. این جهت حرکت با مسیر طبیعی بازگشت خون به سمت قلب هماهنگ است و کمک میکند فشار داخل رگ ها کاهش یابد و تورم کم شود.
حرکات دست باید کششی و نرم باشند و تمرکز بر روی عضلات اطراف رگ ها باشد. برای اثر گذاری بیشتر میتوان از حرکات دایرها ی آرام روی ساق و ران استفاده کرد و انگشتان را به نرمی روی عضلات حرکت داد. حتی اگر رگها برجسته و قابل لمس باشند، هرگز نباید فشار مستقیم روی آن ها اعمال شود.
تخلیه لنفاوی با ماساژ درمانی
تخلیه لنفاوی به کمک ماساژ یک روش آرام و ملایم است که جریان مایعات و مواد زائد را در بدن بهبود میبخشد. با این تکنیک میتوان فشار روی رگ ها و بافت های پا را کاهش داد و درد و تورم ناشی از واریس را کم کرد. ماساژ ملایم و ریتمیک باعث حرکت آرام مایعات در سیستم لنفاوی میشود و به سلامت پوست و بافتهای اطراف رگها کمک میکند.
ماساژ وریدی عروقی
ماساژ وریدی نوعی ماساژ تخصصی است که به بهبود جریان خون در رگ ها کمک میکند و مواد مغذی و اکسیژن را بهتر به سلول ها میرساند. در این روش ضربات کوتاه و آرام روی عضلات اطراف پا اعمال میشود تا جریان خون در رگها بهبود یابد. نکته مهم این است که فشار مستقیم روی رگ های برجسته و واریسی وارد نشود، زیرا ممکن است باعث آسیب یا تورم بیشتر شود.
دستگاه ماساژ پا برای واریس
دستگاه های ماساژ پا روش خانگی کم خطر و کاربردی برای کاهش علائم واریس هستند. این دستگاه ها با ایجاد حرکات ارتعاشی، لرزشی یا فشار ملایم روی پا ها، گردش خون و جریان لنف را بهبود میبخشند و به کاهش تورم، سنگینی و درد کمک میکنند. برای استفاده بهتر، دستگاه را روی پا قرار دهید تنظیمات فشار و سرعت را روی حالت ملایم یا متوسط بگذارید و ماساژ را بین ۱۰ تا ۲۰ دقیقه انجام دهید. بعد از جلسه، پا ها را کمی بالاتر از سطح بدن قرار دهید تا گردش خون بهتر بازگردد.
مدت و زمان مناسب ماساژ واریس
مدت زمان مناسب برای ماساژ هر پا بین ۱۰ تا ۱۵ دقیقه است. بهترین زمان انجام ماساژ عصر ها پس از فعالیت روزانه یا قبل از خواب است، زمانی که پاها بیشترین خستگی و سنگینی را دارند. پس از پایان ماساژ، قرار دادن پاها ۵ تا ۱۰ دقیقه بالاتر از سطح بدن به حفظ گردش خون کمک میکند و اثر ماساژ را مضاعف میسازد.
ماساژ روی رگ های واریسی ممنوع
در طول ماساژ به این نکته دقت داشته باشید که نباید روی رگ فشاری اعمال کرد. این مسئله در زمانی که رگ های واریس نسبت به پارگی یا خونریزی حساس هستند، بیشتر صدق می کند. زمانی که احساس کردید رگ های واریسی برجسته هستند یا نسبت به سایر بدن حرارت و دمای بیشتری دارند، از اعمال فشار بپرهیزید؛ چرا که در این حالت احتمال آسیب به وریدها وجود دارد.
اعمال فشار در این حالت به معنای ضعیف شدن دریچه های هدایت کننده و عقب برگشتن خون است. در نهایت رگ ها گشاد می شوند و خون در ناحیه پا تجمع پیدا می کند. بنابراین در این موقعیت رگ ها بسیار حساس و حتی برجسته تر خواهند شد.
همچنین اگر رگ های واریسی موجود در بدن شما نشان دهنده مشکلات وریدی است، از اعمال فشار به آن ها بپرهیزید. ماساژ بدون نظارت و تجویز پزشک در این حالت می تواند منجر به تشکیل لخته خون نیز شود. به همین خاطر پزشکان و البته متخصصان ماساژ عدم فشار مستقیم رگ های واریس را تجویز می کنند.
Gentle massage on the areas with varicose veins can help improve blood circulation, which may assist in managing varicose veins at home. To enhance the effect, you can use massage oils or moisturizing creams while massaging the legs. However, it’s important to avoid pressing directly on the varicose veins to prevent further damage to the surrounding tissues.
ترجمه: ماساژ ملایم روی نواحی مبتلا به واریس میتواند به بهبود گردش خون کمک کند، که میتواند به مدیریت واریس در خانه کمک کند. برای افزایش تأثیر، میتوانید هنگام ماساژ پاها از روغنهای ماساژ یا کرمهای مرطوبکننده استفاده کنید. با این حال، مهم است که از فشار مستقیم روی رگهای واریسی خودداری کنید تا از آسیب بیشتر به بافتهای اطراف جلوگیری شود.
منبع: vinmec
آیا بادکش برای واریس پا خوبه؟
بادکش میتواند در برخی موارد به بهبود علائم واریس خفیف مانند احساس سنگینی، خستگی و درد ملایم پا کمک کند، زیرا با افزایش گردش خون سطحی و تحریک تخلیه لنفاوی باعث ایجاد حس سبکی میشود؛ با این حال باید توجه داشت که بادکش درمان واریس نیست و رگ های واریسی را از بین نمیبرد. انجام بادکش بهویژه بهصورت مستقیم روی رگهای واریسی، در واریسهای متوسط تا شدید میتواند خطرناک باشد و باعث کبودی شدید، التهاب، آسیب به مویرگها یا حتی افزایش خطر لخته شدن خون شود.
به همین دلیل بادکش تنها در موارد خفیف، با مکش بسیار ملایم و بهصورت غیرمستقیم (اطراف ناحیه و نه روی رگ) و ترجیحاً توسط فرد آموزشدیده قابلقبول است. افرادی که دچار واریس پیشرفته، سابقه لخته خون، دیابت، مشکلات انعقادی یا بارداری هستند، بهتر است از بادکش پرهیز کنند و به جای آن از روشهای ایمنتری مانند ماساژ لنفاوی ملایم، بالا نگه داشتن پاها، استفاده از جوراب واریس و اصلاح سبک زندگی بهره ببرند.
برای انجام دستگاه یا فنجان بادکش را از نواحی اطراف رگ های برجسته شروع کرده و به آرامی به سمت بالا حرکت دهید تا جریان خون و لنف به سمت قلب هدایت شود. هر جلسه ماساژ با بادکش معمولاً ۱۰ تا ۱۵ دقیقه طول میکشد و بسته به شدت واریس، میتوان جلسات بیشتری انجام داد.
این نوع ماساژ همراه با حرکات ملایم و بالا نگه داشتن پاها بعد از جلسه، باعث کاهش درد، تورم و سنگینی پاها میشود و اثرات درمانی ماساژ و بادکش را بهبود میبخشد.
چه کسانی نباید ماساژ واریس انجام دهند؟
با وجود این که ماساژ برای واریس خوب است، ولی در مواقعی توصیه می شود که بدون مشورت پزشک این روش درمان صورت نپذیرد. در واقع اگر علائم زیر را داشتید، بهتر است برای ماساژ با پزشک خود مشورت کنید:
- زخم های واریسی شدید
- درد شدید در رگ های واریسی
- مشاهده تغییرات روی پوست
- متروم و برجسته شدن رگ ها
در شرایط فوق ممکن است ماساژ موجب تحت فشار قرار دادن رگ ها و به دنبال آن پاره شدن آنها شود. این نکته را به خاطر داشته باشید که مشورت با پزشک به معنای استفاده از روش کم خطر و موثر برای درمان است.
روغن ماساژ برای واریس را بشناسید
متاسفانه هیچ دستوالعمل یا پژوهشی وجود ندارد که به نوع و میزان استفاده از روغن ها برای ماساژ واریس تاکید کرده باشد. از این رو اگر قصد دارید ماساژ واریس را با روغن انجام دهید، قبل از آن با دکتر متخصص مشورت کنید. از جمله روغن های مناسب این ماساژ که به کاهش درد، بهبود جریان خون و … کمک می کند به شرح زیر هستند:
ماساژ واریس با روغن زیتون
روغن زیتون یکی از روغن های پر کاربرد در ماساژ واریس است. این روغن به دلیل خاصیت مرطوب کنندگی و جذب مناسب، حرکت دست روی پوست را آسان میکند و باعث کاهش اصطکاک میشود. ماساژ پا با روغن زیتون به بهبود جریان خون در عضلات و بافت های اطراف رگ ها کمک میکند و احساس سنگینی و درد در ساق پا را کاهش میدهد. برای تاثیر بهتر، چند قطره روغن زیتون را روی ساق و ران مالیده و حرکات دست را از مچ به سمت بالا و به آرامی انجام دهید.
روغن شاه بلوط برای کاهش درد
این روغن به صورت رنگ، ژل و قرص وجود دارد و قابل استفاده است. روغن شاه بلوط برای کاهش درد و خارش توصیه می شود. علاوه بر این محققان معتقد هستند با استفاده از روغن شاه بلوط میتوان علائم واریس، سنگینی و درد در ناحیه پا و … را کاهش داد. البته این نکته را به خاطر داشته باشید که این روغن روی مویرگ های واریسی تاثیر نمی گذارد.
روغن بومادران برای کاهش علائم رگ های واریسی
روغن بومادران از جمله روغن هایی به شمار می آید که برای بیماری واریس استفاده می شود. این روغن در گذشته به عنوان بهترین درمان شناخته شده بود. امروزه نیز از این روغن برای درمان درد و مشکلات واریس استفاده می کنند. گزارش ها حاکی بر این است که استفاده طولانی مدت و مستمر بومادران منجر به کاهش علائم رگ های واریسی می شود.
روغن اسطوخدوس بهبود دهنده زخم های پوستی
استعمال و استشمام روغن اسطو خدوس برای کاهش درد بسیار توصیه شده است. چرا که این روغن روی سروتونین و GABA مغز به صورت مستقیم تاثیر می گذارد. علاوه بر استشمام روغن اسطوخدوس می توانید آن را روی مناطقی بمالید که درد می کند. استفاده مداوم و مستمر از روغن اسطوخدوس به درمان زخم ها و کاهش درد کمک می کند.
روغن کاج دریایی کاهش تورم و التهاب پا
روغن کاج دریایی از دیگر روغن های موثر برای مشکلات ناشی از بیماری واریس است. با استفاده از این روغن از مزایای زیر بهره مند خواهید شد:
- کاهش التهاب ناحیه های واریسی
- کاهش تورم پا
روغن انگور قرمز
برای تاثیربخشی بیشتر ماساژ می توانید از روغن انگور قرمز استفاده کنید. این روغن درد و ورم پا را کاهش می دهد. علاوه بر آن استفاده مداوم و صحیح از روغن انگور قرمز به معنای بهبود جریان خون در رگ ها است. از این رو توصیه می کنیم که هنگام ماساژ برای واریس از روغن انگور قرمز استفاده کنید. این نکته را به خاطر داشته باشید که ماساژ واریس با روغن زیتون نیز بسیار توصیه شده است.
The authors also discussed how yoga helps to reduce the inflammation in patients with uncomplicated varicose veins. In addition, for even more benefits, we suggest combining aromatherapy with massage. Aromatherapy (i.e., use of essential oils extracted from plants to manage various health conditions) is one of the treatment modalities that is commonly practiced by Naturopathy physicians in India.
ترجمه: نویسندگان همچنین در مورد چگونگی کمک یوگا به کاهش التهاب در بیماران مبتلا به واریس بدون عارضه بحث کردند. علاوه بر این، برای فواید بیشتر، پیشنهاد میکنیم آروماتراپی را با ماساژ ترکیب کنید. آروماتراپی (یعنی استفاده از روغنهای اساسی استخراج شده از گیاهان برای مدیریت بیماریهای مختلف) یکی از روشهای درمانی است که معمولاً توسط پزشکان طب طبیعی در هند انجام میشود.
منبع: nih
نکات مهم قبل از استفاده از روغن برای ماساژ واریس
سه روش برای ماساژ واریس به کمک روغن های مختلف وجود دارد. این روش ها به شما کمک می کنند که بیشترین تاثیر را از ماساژ مشاهده نمایید. این روش ها به شرح زیرهستند:
کمپرس گرم و سرد
در این روش لازم است چند قطره از روغن گیاهی را درون مقداری آب بریزید. سپس آن را درون کمپرس قرار دهید یا پارچه ای به دورش بکشید. حال پاهای خود را به سمت بالا نگه دارید و کمپرس را به مدت زمان 15 دقیقه روی پوستتان قرار دهید. این روش به تسکین دردهای ناشی از واریس منجر می شود.
استفاده از روغن گیاهی در حمام
در این روش برای بهره برداری از خوص فوق العاده روغن های گیاهی نامبرده لازم است آن را با مقدار اندکی روغن حامل مخلوط کنید. سپس از مخلوط حاصل شده در حمام و زیر آب گرم استفاده نمایید. این روش به شما کمک خواهد کرد که خیلی زودتر از زمانی که تصور می کنید، از شر درد و تورم واریس رها شوید.
ماساژ واریس با روغن گیاهی
برای این کار کافی است روغن گیاهی را با روغن حاملی ترکیب کنید. سپس آن را به صورت مستقیم در محل رگ های واریس قرار دهید و به خوبی بمالید. البته استشمام برخی از روغن ها نیز با فواید بسیار زیادی همراه است که در متن بالا به طور کامل به معرفی آن ها پرداختیم.
روش های پیشگیری از ایجاد واریس
همیشه از قدیم گفته اند که پیشگیری بهتر از درمان است. شاید برخی از این جملات بسیار استفاده شده باشند، ولی نباید از اعتبار آن ها کم کرد. حال که به این پاسخ این سوال رسیدید که آیا ماساژ برای واریس خوبه، وقت آن رسیده که روش پیشگیری از بروز آن را نیز بدانید:
- با ورزش به حفظ سلامتی خود کمک کرده و از بروز رگ های واریسی جلوگیری نمایید.
- رژیم غذایی سالمی را پیش بگیرید.
- به طور روزانه پیاده روی آرامی داشته باشید.
- هنگامی که روی صندلی نشسته اید، به هیچ وجه پاهای خود را روی یکدیگر نیاندازید.
- جوراب های تنگ نپوشید که به پایتان فشار وارد نشود.
- لباس های و شلوارهای تنگ نپوشید زیرا در جریان خون اختلال ایجاد می کنند.
- نمک عامل اصلی تورم است پس به میزان استاندارد از نمک استفاده کنید.
- به هیچ وجه مدت زمان زیادی به صورت ایستاده نمانید.
کلام آخر
همانطور که در این مقاله توضیح دادیم، ماساژ میتواند به کاهش درد، تورم و سنگینی پاها کمک کند، اما تنها زمانی اثر واقعی دارد که به شکل اصولی و صحیح انجام شود. در آموزشگاه ماساژ زانیار، ما انواع ماساژ ها را به صورت تخصصی آموزش میدهیم.
آموزشگاه ما زیر نظر سازمان فنی حرفه ای انواع ماساژ را به صورت تخصصی و در کلاسهای حضوری ماساژ و دوره های غیرحضوری ماساژ آموزش می دهیم. شما میتوانید با شرکت در کلاسهای حضوری یا دورههای غیرحضوری، مهارت ماساژ اصولی و ایمن را بهدست آورید و از مزایای واقعی آن بهرهمند شوید.
همین امروز با ما تماس بگیرید و اولین قدم برای یادگیری ماساژ حرفهای و بهبود سلامت خود یا مشتریانتان را بردارید!
منابع: vinmec – metroveincenters – nih
سوالات متداول برای آموزش ماساژ واریس
یکی از اشتباهات رایج این است که افراد فشار مستقیم روی رگهای برجسته وارد میکنند. این کار میتواند باعث آسیب به رگ و افزایش تورم یا خونریزی شود. اشتباه دیگر، انجام ماساژ بدون رعایت ترتیب مناسب از پایین به بالا و عدم بالابردن پاها پس از ماساژ است. همچنین، استفاده از تکنیکهای نامناسب یا بیش از حد طولانی میتواند درد و التهاب را افزایش دهد.
اگر ماساژ به صورت صحیح و ملایم انجام شود، خطر لخته شدن خون بسیار کم است. اما اگر فرد دچار لخته خون فعال یا مشکلات شدید وریدی باشد، ماساژ میتواند خطرناک باشد و باعث جابهجایی لخته شود. بنابراین، در صورت شک یا سابقه لخته، حتماً قبل از ماساژ با پزشک مشورت کنید.
شناخت نوع و شدت واریس قبل از ماساژ بسیار مهم است، زیرا ماساژ نادرست روی رگهای آسیبدیده میتواند آسیب بیشتری وارد کند. بررسی اینکه واریس سطحی است یا عمیق، التهاب دارد یا خیر، کمک میکند روش ماساژ مناسب، شدت فشار و مدت زمان جلسه انتخاب شود.
ماساژ مناسب برای واریس سطحی و خفیف تا متوسط است که رگها ملتهب یا زخمی نیستند. در موارد واریس شدید، برجسته و همراه با درد یا زخم، ماساژ باید تحت نظر پزشک یا متخصص انجام شود و فشار مستقیم روی رگها اجتناب گردد.
بدون دیدگاه