تاثیرات ماساژ در بارداری + معرفی روغن ها و نکاتی نمی‌ دانید

دوران نه ماهه بارداری یکی از سخت ترین زمان ها برای مادر و فرزند است. به دلیل تغییرات هورمونی که در بدن رخ می دهد، مادر با چالش های جدیدی روبرو می شود. از جمله این چالش ها می‌توان به دردهای عضلانی و همچنین ترک های پوستی اشاره نمود. به منظور بهبود وضعیت مادر و جنین می توان به سراغ ماساژ درمانی رفت. ماساژ بدن در بارداری مزایای بسیار زیادی دارد، البته به شرطی که با توجه به اصول خاصی اعمال شود. اگر قصد دریافت ماساژ در این دوران را دارید حتماً قبل از اقدام با پزشک مشورت نماید و در صورت تایید پزشک این روش را انجام دهید. در این مقاله از سالن ماساژ زانیار به معرفی این روش درمانی و مزایا و نکات مهم آن پرداخته ایم، تا پایان ما را همراهی نمائید.

ماساژ بارداری چیست؟

ماساژ بارداری نوعی ماساژ تخصصی است که برای کاهش دردهای عضلانی، استرس، تورم و خستگی در دوران بارداری انجام می‌شود. در این روش از حرکات ملایم و فشار سبک استفاده می‌شود تا بدون ایجاد خطر برای جنین، جریان خون و اکسیژن در بدن مادر بهبود یابد. این ماساژ معمولاً روی کمر، پاها، گردن، شانه‌ها و در برخی موارد روی شکم انجام می‌شود تا تنش عضلانی و خستگی کاهش یابد.

ماساژ شکم در بارداری نیازمند دقت بسیار بالاییست و در سه‌ ماهه‌ی اول بارداری معمولاً ممنوع است، اما از سه‌ ماهه‌ی دوم به بعد، در صورت تأیید پزشک و فقط توسط متخصص ماساژ بارداری می‌توان با فشار بسیار ملایم روی قسمت‌های بالایی شکم انجام داد. این روش هم به آرامش مادر، بهبود گردش خون و کاهش گرفتگی عضلات کمک می‌کند، اما از اعمال هرگونه فشار روی ناحیه رحم باید کاملاً پرهیز شود.

Massage therapy has been demonstrated to be effective during pregnancy. Women who received massage therapy reported decreased depression, anxiety, and leg and back pain. Cortisol levels decreased and, in turn, excessive fetal activity decreased, and the rate of prematurity was lower in the massage group. In a study of labor pain, women who received massage therapy experienced significantly less pain, and their labors were on average 3 h shorter with less need for medication.

ترجمه فارسی:

درمان با ماساژ در دوران بارداری مؤثر بودن خود را نشان داده است. زنانی که ماساژ درمانی دریافت کرده‌اند، کاهش افسردگی، اضطراب و درد پا و کمر را گزارش کرده‌اند. سطح کورتیزول کاهش یافته و در نتیجه فعالیت بیش‌ازحد جنین کمتر شده و میزان زایمان زودرس در گروهی که ماساژ دریافت کرده‌اند پایین‌تر بوده است.

در یک مطالعه درباره درد زایمان، زنانی که ماساژ درمانی دریافت کرده‌اند درد به‌طور قابل‌توجهی کمتری را تجربه کردند، و مدت زمان زایمان آن‌ها به‌طور میانگین ۳ ساعت کوتاه‌تر بود و نیاز کمتری به دارو داشتند.

منبع: pmc.ncbi.nlm.nih.gov

فواید و تاثیر ماساژ در دوران بارداری

دوران بارداری برای بسیاری از زنان با تغییرات فیزیکی و روحی زیادی همراه است. از آن‌جایی که مصرف دارو در این دوره محدودیت دارد، ماساژ بارداری می‌تواند روشی ایمن و طبیعی برای کاهش درد، اضطراب و بهبود گردش خون باشد. در ادامه به چند مورد از مهم‌ترین مزایای ماساژ در دوران بارداری اشاره می‌کنیم:

کاهش دردهای عضلانی و مفصلی

درد یکی از شایع‌ترین مشکلات دوران بارداری است. افزایش وزن بدن و فشار ناشی از رشد جنین باعث وارد شدن نیرو به عضلات کمر، لگن و پاها می‌شود. از طرفی، به دلیل ترشح هورمون «ریلاکسین»، رباط‌ها نرم‌تر می‌شوند تا بدن برای زایمان آماده شود، اما این موضوع می‌تواند درد و احساس کشیدگی را بیشتر کند.
ماساژ با شل کردن عضلات سفت، بهبود انعطاف‌پذیری بافت‌ها و کاهش فشار از روی ستون فقرات و لگن، کمک می‌کند بدن سبک‌تر شود. همچنین، با بهبود جریان خون در عضلات، اکسیژن بیشتری به بافت‌ها می‌رسد و دردهای مزمن کمر و پاها کاهش می‌یابد.

با کاهش تنش عضلات و تنظیم سطح هورمون‌های استرس، بدن مادر هماهنگ‌تر و آرام‌تر عمل می‌کند. مطالعات نشان داده‌اند زنانی که پیش از زایمان ماساژ درمانی دریافت کرده‌اند، معمولاً درد کمتر، آرامش بیشتر و زمان زایمان کوتاه‌تری را تجربه می‌کنند.

بهبود گردش خون و کاهش ورم

در دوران بارداری حجم خون تا حدود ۵۰ درصد افزایش پیدا می‌کند و رحم در حال رشد می‌تواند بر عروق خونی فشار وارد کند. این تغییرات ممکن است باعث کندی گردش خون و بروز ورم (به‌ویژه در پاها و مچ‌ها) شود. ماساژ بارداری با حرکات ملایم و ریتمیک خود، به تحریک سیستم گردش خون و لنفاوی کمک می‌کند.
در نتیجه، اکسیژن و مواد مغذی راحت‌تر به سلول‌ها می‌رسند و سموم بدن سریع‌تر دفع می‌شوند. این موضوع نه‌تنها از ورم و احساس سنگینی در پاها می‌کاهد، بلکه باعث تقویت سیستم ایمنی مادر و سلامت جنین نیز می‌شود.

بهبود وضعیت روحی، کاهش استرس و 

تغییرات هورمونی دوران بارداری می‌تواند باعث بی‌خوابی، نوسانات خلقی، اضطراب و حتی افسردگی خفیف شود. ماساژ با ایجاد تماس آرام و ریتمیک، ترشح هورمون‌های شادی‌آور مانند سروتونین و اندورفین را افزایش می‌دهد. این هورمون‌ها استرس را کاهش داده و باعث احساس آرامش و رضایت در مادر می‌شوند.
علاوه بر این، ماساژ سیستم عصبی را آرام می‌کند و به بهبود کیفیت خواب، کاهش اضطراب زایمان و تقویت ارتباط عاطفی مادر با جنین کمک می‌کند. بسیاری از زنان پس از چند جلسه ماساژ بارداری احساس تمرکز، نشاط و آرامش بیشتری دارند.

ماساژ بارداری با کاهش سطح کورتیزول (هورمون استرس) بدن را در وضعیت آرام‌تر و پایدارتر نگه می‌دارد و همچنین می‌تواند احتمال زایمان زودرس را کاهش داده (نه بصورت قطعی اما بصورت غیر مستقیم تاثیرگذار است) و شرایط کلی بارداری را ایمن‌تر و آرام‌تر کند.

کاهش کشیدگی و ترک پوستی

با رشد جنین، پوست شکم به‌تدریج کشیده می‌شود و این موضوع ممکن است باعث ترک‌های پوستی (استریا) شود. ماساژ با استفاده از روغن‌های ایمن برای بارداری مانند روغن بادام شیرین و نارگیل به مرطوب نگه داشتن پوست و حفظ خاصیت ارتجاعی آن کمک می‌کند.
ماساژ منظم شکم، باسن و ران‌ها باعث می‌شود گردش خون در سطح پوست بهبود یابد و سلول‌ها سریع‌تر بازسازی شوند. نتیجه آن پوستی نرم‌تر، لطیف‌تر و با احتمال کمتر برای ایجاد ترک‌های پوستی است.

Benefits of prenatal massage

Prenatal massage offers many benefits, including pain relief and regulating certain hormone levels. “Massage can help regulate hormones like oxytocin and serotonin — things that make you a little bit happier,” says Cvitkovic. This can help improve your mood, as well as help you navigate depression and anxiety both during pregnancy and in the postpartum period.

These benefits can also be long-lasting. In fact, Cvitkovic says increased oxytocin production due to prenatal massage can also help improve labor outcomes. “Oxytocin is known to help improve labor contractions as well as influence your bonding with your baby,” she adds.

Other benefits include:

• Pain relief.
• Better rest.
• Relieving insomnia.
• Reducing stress and anxiety.
• Reducing labor pain.
• Relieving depression.

ترجمه فارسی: فواید ماساژ دوران بارداری

ماساژ دوران بارداری مزایای زیادی دارد، از جمله تسکین درد و تنظیم برخی از سطح هورمون‌ها. «ماساژ می‌تواند به تنظیم هورمون‌هایی مانند اکسی‌توسین و سروتونین کمک کند ــ موادی که باعث افزایش احساس شادی می‌شوند»، سویتکوویچ می‌گوید. این موضوع می‌تواند به بهبود خلق‌وخو کمک کرده و همچنین در مدیریت افسردگی و اضطراب، هم در دوران بارداری و هم در دوره پس از زایمان، مؤثر باشد.

این فواید می‌توانند ماندگار هم باشند. در واقع، سویتکوویچ می‌گوید افزایش تولید اکسی‌توسین به دلیل ماساژ دوران بارداری می‌تواند به بهبود روند زایمان کمک کند. «اکسی‌توسین به بهبود انقباضات زایمان معروف است و همچنین بر پیوند عاطفی شما با نوزاد تأثیر می‌گذارد.» او اضافه می‌کند.

سایر مزایا عبارت‌اند از:

• تسکین درد

• استراحت بهتر

• کاهش بی‌خوابی

• کاهش استرس و اضطراب

• کاهش درد زایمان

• کاهش افسردگی

منبع: clevelandclinic

آیا ماساژ در بارداری خطر دارد؟

در حالت کلی، ماساژ بارداری اگر با تأیید پزشک و توسط فرد متخصص انجام شود، ایمن و مفید است. با این حال، در برخی شرایط ممکن است انجام آن خطرناک باشد یا نیاز به احتیاط ویژه داشته باشد. در سه‌ماهه‌ی اول بارداری، به‌ویژه در هفته‌های ابتدایی، توصیه می‌شود از انجام ماساژ خودداری شود چون بدن هنوز در حال سازگاری با تغییرات هورمونی و رشد جنین است و هرگونه فشار یا تحریک اشتباه می‌تواند خطر سقط را افزایش دهد.

علاوه بر آن، ماساژ نباید در شرایط خاصی مانند فشار خون بالا، دیابت بارداری، سابقه زایمان زودرس، لخته خون، خونریزی واژینال یا دردهای غیرعادی انجام شود.
در صورتی که پزشک اجازه دهد، ماساژ بارداری باید تنها توسط ماساژور آموزش‌دیده در تکنیک‌های مخصوص بارداری و در حالت بدنی مناسب (مثل دراز کشیدن به پهلو یا حالت نشسته) انجام شود تا هیچ فشاری به شکم وارد نشود.

در نتیجه، ماساژ در بارداری در صورت رعایت اصول ایمنی، بی‌خطر و حتی بسیار مفید است، اما در صورت بی‌توجهی یا انجام توسط افراد غیرمتخصص می‌تواند خطراتی برای مادر و جنین به همراه داشته باشد.

چه روغنی برای ماساژ شکم در بارداری خوب است؟

روغن مالی شکم در بارداری و انتخاب روغن مناسب برای ماساژ اهمیت زیادی دارد. چراکه روغن نامناسب می تواند جنین را تحریک کند و خطراتی را به همراه داشته باشد. به همین علت بهتر است قبل از اقدام به چرب کردن شکم در بارداری و دریافت ماساژ با بهترین روغن ها برای ماساژ شکم در بارداری آشنا شوید. این روغن ها به شرح زیر هستند:

روغن زیتون

روغن زیتون خاصیت ضد التهابی دارد. از جمله فواید ماساژ شکم با روغن زیتون در بارداری می‌توان به بهبود قابل توجه خارش های شکمی، حفظ رطوبت پوست و تامین مواد مغذی مورد نیاز آن اشاره کرد. همچنین این روغن از ورم قسمت های مختلف بدن جلوگیری به عمل می آورد.

روغن نارگیل

یکی از بهترین روغن های ماساژ در دوران بارداری نارگیل نام دارد. از این روغن می توان برای ماساژ شکم و کمر استفاده نمود. ماساژ شکم با روغن نارگیل در بارداری تاثیر مثبتی بر پوست دارد. این روغن با مرطوب نگه داشتن پوست از بروز بیماری هایی چون اگزما و درماتیت جلوگیری می کند. همچنین روغن نارگیل دارای خواص ضد التهابی و ضد باکتریایی است. این روغن به عنوان یکی از برترین روغن ها برای رفع ترک پوستی شناخته می شود.

روغن بادام شیرین

ماساژ شکم با روغن بادام شیرین در بارداری بخصوص در ماه های آخر توصیه می شود. روغن بادام شیرین از پیدایش ترک های پوستی جلوگیری می کند. معضل خارش پوست که بیش تر مادران با آن درگیر هستند با روغن بادام شیرین کم می شود. این روغن را می توانید تا بعد از زایمان نیز برای ماساژ و بهبود پوست خود مورد استفاده قرار دهید. این ماده خاصیت کشسانی پوست را افزایش داده و باعث جمع شدن شکم پس از بارداری خواهد شد.

روغن کنجد

ماساژ شکم با روغن کنجد در بارداری به کاهش دردهای شکمی کمک می‌کند. این روغن با افزایش جریان خون دردهای ناشی از اسپاسم را تسکین می‌بخشد. روغن کنجد تاثیرات روحی روانی فوق العاده ای بر مادر و جنین می گذارد. رفع استرس و افزایش آرامش از جمله این تاثیرات به حساب می آیند.

کدام روغن ها در ماساژ بارداری ممنوع است؟

استفاده از روغن‌های معطر در ماساژ بدن امر کاملاً رایجی است. با این حال به دلیل مضر بودن این رایحه‌ها برای جنین به هیچ وجه از چنین روغن‌هایی برای ماساژ بدن در بارداری استفاده نکنید. این روغن‌ها می‌توانند بر انقباضات رحمی تاثیر منفی بگذارند و آن‌ها را تشدید نمایند. از جمله روغن‌های ممنوعه این دوران می‌توان موارد زیر را نام برد:

• روغن پونه کوهی
• روغن جوز هندی
• روغن آویشن
• روغن ریحان
• روغن مریم گلی
• روغن رز ماری
• روغن میخک
• روغن پونه
• روغن نعناع تند
• روغن مرزنجوش

چه زمانی ماساژ بارداری را انجام دهیم؟

پیش از هر چیز، باید تأکید کرد که انجام ماساژ در دوران بارداری باید حتماً با تأیید پزشک معالج انجام شود. وضعیت جسمی، سابقه بارداری و شرایط مادر در هر فرد متفاوت است و پزشک می‌تواند بهترین زمان و دفعات مناسب ماساژ را مشخص کند. به‌طور کلی، ماساژ بارداری از ابتدای سه‌ماهه دوم (حدود هفته ۱۳ به بعد) ایمن‌تر و مفیدتر است، زیرا بدن در این مرحله به تغییرات هورمونی و رشد جنین عادت کرده است.

در سه‌ماهه‌ی اول بارداری معمولاً توصیه می‌شود از ماساژ اجتناب شود، چراکه این دوره حساس‌ترین زمان برای تثبیت بارداری است. از سه‌ماهه دوم به بعد، ماساژ می‌تواند به کاهش درد عضلات، تورم، اضطراب و بهبود گردش خون کمک کند.
بهتر است ماساژ فقط توسط متخصص آموزش‌دیده در ماساژ بارداری انجام شود و از وارد کردن فشار به نواحی شکم، پایین کمر و مچ پا پرهیز گردد. در بیشتر موارد، جلسات هر دو هفته یک‌بار در سه‌ماهه دوم و هفته‌ای یک‌بار در سه‌ماهه سوم می‌تواند برای مادران مفید باشد.

نکات مهم ماساژ در دوران بارداری

بارداری دوران بسیار حساسی برای جنین و مادر است. غفلت و سهل انگاری در این دوران می‌تواند تاثیرات منفی برای مادر و نوزاد به همراه داشته باشد. به همین علت قبل از اقدام به انجام هر کاری باید تمام جوانب را در نظر گرفت. اگر قصد ماساژ درمانی دارید، همانطور که پیشتر تاکید کردیم حتماً قبل از اقدام با پزشک خود مشورت نمایید و در صورت تایید پزشک به سراغ افراد متخصص و مجرب در این حوزه بروید. دقت کنید که ماسیس و یا مرکز ماساژ مربوطه حتماً دارای مجوزهای رسمی و معتبر باشد.

از بهداشتی بودن محل انجام ماساژ اطمینان حاصل نمایید. از ملحفه‌های یکبار مصرف در محل ماساژ استفاده کنید. بهداشت ماساژ دهنده را نیز بررسی فرمایید. ماسیس باید قبل از شروع ماساژ درمانی دست‌های خود را به خوبی بشوید. قبل از شروع ماساژ آب بنوشید. این کار را پس از تکمیل فرآیند ماساژ تکرار کنید.

ماساژ در دوران اول بارداری توصیه نمی‌شود. بنابراین بهتر است پس از گذشت سه ماه اول ماساژ درمانی را آغاز کنید. در طول ماساژ مادر باید در وضعیت راحت و بدون فشار به شکم قرار گیرد (مثل دراز کشیدن به پهلو با قرار دادن بالش بین پاها یا زیر شکم). از وارد کردن فشار به نواحی شکم، پایین کمر، مچ پا و ماساژهای شدید در ساق پا باید خودداری شود. در صورت احساس درد در طول فرآیند ماساژ حتما شرایط خود را با ماسیس در میان بگذارید. پس از اتمام ماساژ چند دقیقه دراز بکشید و زود از جای خود بلند نشوید.

کلام آخر

ماساژ یکی از بهترین روش‌ها برای افزایش آرامش، کاهش استرس و بهبود سلامت جسم و ذهن در بانوان است. اگر به دنبال دریافت خدمات تخصصی و متنوع ماساژ هستید، در مرکز ماساژ بانوان تهران زانیار می‌توانید انواع ماساژهای درمانی و ریلکسی را به‌صورت کاملاً حرفه‌ای تجربه کنید.
همچنین اگر تمایل دارید به یادگیری مهارتهای ماساژ بصورت کامل، حرف ای و تخصصی را دارید، شرکت در کلاس‌های آموزش ماساژ حضوری یا تهیه دوره ماساژ غیرحضوری فرصتی عالی برای شروع این مسیر است. آموزش‌ها در محیطی تخصصی و با مدرک معتبر ارائه می‌شوند تا بتوانید با اطمینان وارد این حوزه شوید.

منابع: pmc.ncbi.nlm.nih.gov – clevelandclinic

سوالات متداول ماساژ بارداری