ماساژ آروماتراپی چیست؟ فواید و تفاوت آن با ماساژ معمولی

تا حالا شده وارد فضای ماساژ شوید و قبل از اینکه ماساژ شروع شود فقط با استشمام یک رایحه خوش احساس کنید کمی آرام تر شده اید؟ یا برعکس بویی که برای دیگران خوشایند است باعث سردرد یا حس ناخوشایند شما شود؟ همین تفاوت واکنش ها باعث می شود وقتی صحبت از ماساژ آروماتراپی می کنیم فقط به یک روغن خوشبو فکر نکنیم. ما معمولا از ماساژ انتظار داریم خستگی بدن کمتر شود و چند دقیقه از فشار و شلوغی روز فاصله بگیریم. در آروماتراپی رایحه هم به این تجربه اضافه می شود. اما سوال اصلی اینجاست که آیا اضافه شدن اسانس واقعا تفاوتی با یک ماساژ معمولی ایجاد می کند؟ آیا هر روغن معطری برای این کار مناسب است؟ و اصلا این سبک برای همه انتخاب خوبی است؟

در ادامه با هم بررسی می کنیم ماساژ آروماتراپی چیست و چگونه انجام می شود. تفاوت آن با ماساژ معمولی را می بینیم و سراغ تحقیقات علمی می رویم تا مشخص شود درباره تاثیر رایحه ها در کنار ماساژ واقعا چه می دانیم.

ماساژ آروماتراپی چیست؟

ماساژ آروماتراپی یا Aromatherapy Massage ترکیبی از تکنیک های ماساژ و استفاده از اسانس های گیاهی معطر است. اسانس ها ترکیبات معطر استخراج شده از گیاهان هستند و در آروماتراپی معمولا از طریق استنشاق رایحه یا به صورت رقیق شده روی پوست استفاده می شوند. در جلسه ماساژ آروماتراپی بخش اصلی همچنان خود ماساژ است. یعنی ماسور براساس نوع جلسه از حرکات مختلف روی عضلات و بافت نرم استفاده می کند و در کنار آن رایحه انتخاب شده نیز وارد تجربه حسی فرد می شود.

بنابراین بهتر است آروماتراپی را یک تکنیک دستی کاملا مستقل ندانیم. در بسیاری از جلسات تفاوت اصلی در این است که اسانس معطر به شکل کنترل شده در کنار ماساژ استفاده می شود.

Aromatherapy is the use of essential oils from plants (flowers, herbs, or trees) as a complementary health approach. The essential oils are most often used by inhaling them or by applying a diluted form to the skin

آروماتراپی یک روش مکمل در حوزه سلامت است که در آن از روغن های اسانسی استخراج شده از گیاهان مانند گل ها، گیاهان و درختان استفاده می شود. این روغن ها معمولا از طریق استنشاق رایحه یا به صورت رقیق شده روی پوست مورد استفاده قرار می گیرند.

منبع: nih

در ماساژ آروماتراپی چه اتفاقی می افتد؟

قبل از شروع جلسه بهتر است مشخص شود فرد چه رایحه هایی را دوست دارد و آیا سابقه حساسیت پوستی یا حساسیت به بو دارد. بعد از انتخاب رایحه مناسب، اسانس مورد استفاده به صورت رقیق شده در کنار روغن ماساژ استفاده می شود و جلسه براساس سبک ماساژ و میزان فشار مورد نظر فرد ادامه پیدا می کند. در طول ماساژ فرد علاوه بر تماس و حرکات دست ماسور با رایحه اسانس نیز در ارتباط است. به همین دلیل تجربه آروماتراپی فقط به پوست محدود نمی شود و بویایی هم بخشی از جلسه است. مرکز ملی سلامت مکمل آمریکا نیز توضیح می دهد که اسانس های مورد استفاده در آروماتراپی معمولا از طریق استنشاق یا به صورت رقیق شده روی پوست استفاده می شوند. این نکته هم مهم است که اسانس گیاهی با روغن پایه ماساژ یکی نیست. اسانس ها ترکیبات غلیظ تری هستند و صرفا گیاهی یا طبیعی بودن آنها به معنی بی خطر بودن استفاده مستقیم روی پوست نیست.

تفاوت ماساژ آروماتراپی با ماساژ معمولی چیست؟

در هر دو روش ممکن است تکنیک های ماساژ مشابهی استفاده شوند. تفاوت اصلی این است که در آروماتراپی اسانس های معطر نیز به جلسه اضافه می شوند. بنابراین همیشه نمی توان گفت کسی که آروماتراپی می گیرد یک تکنیک کاملا متفاوت از ماساژ معمولی دریافت می کند. پس اگر دو نفر دقیقا یک نوع ماساژ را دریافت کنند اما در جلسه یکی از اسانس معطر استفاده شود ممکن است بخش زیادی از تکنیک های دستی آنها مشابه باشد. تفاوت اصلی در تجربه رایحه و محصولی است که همراه ماساژ استفاده شده است.

آیا تاثیر آروماتراپی فقط به بوی خوش مربوط می شود؟

این یکی از سوال هایی است که جواب ساده بله یا خیر ندارد. وقتی ماساژ و آروماتراپی همزمان انجام می شوند جدا کردن اثر خود ماساژ از اثر رایحه همیشه آسان نیست. فرض کنید بعد از یک جلسه ماساژ آروماتراپی احساس آرامش بیشتری داریم. آیا این احساس فقط نتیجه رایحه بوده است؟ آیا خود ماساژ تاثیر اصلی را داشته؟ یا ترکیب هر دو باعث این تجربه شده است؟ پژوهشگران نیز برای پاسخ به همین سوال در بعضی مطالعات ماساژ همراه با اسانس را با همان ماساژ بدون اسانس مقایسه کرده اند.

یکی از مرورهای سیستماتیک دقیقا ماساژ آروماتراپی را با ماساژ معمولی در بیماران تحت مراقبت تسکینی مقایسه کرد. سه کارآزمایی تصادفی با مجموع 160 شرکت کننده وارد بررسی شدند. نتیجه نشان داد اضافه شدن آروماتراپی به ماساژ در این گروه از افراد کاهش معنادار بیشتری در اضطراب نسبت به ماساژ معمولی ایجاد نکرد. این نتیجه به معنی بی تاثیر بودن رایحه برای همه افراد نیست. فقط نشان می دهد نمی توانیم بگوییم اضافه کردن اسانس به ماساژ همیشه و برای همه افراد اثر آرامش بخش بیشتری نسبت به خود ماساژ ایجاد می کند.

Compared with common massage alone, aromatherapy massage does not provide significant effectiveness of anxiety improvement among patients receiving palliative care

نتایج این بررسی نشان داد در بیماران دریافت کننده مراقبت های تسکینی، اضافه شدن آروماتراپی به ماساژ باعث بهبود معنادار بیشتری در اضطراب نسبت به ماساژ معمولی به تنهایی نشد. به بیان ساده تر، در این پژوهش نمی توان گفت استفاده از اسانس در کنار ماساژ اثر بیشتری از خود ماساژ بر کاهش اضطراب داشته است.

منبع: nih

تحقیقات علمی درباره ماساژ آروماتراپی چه می گویند؟

در مورد آروماتراپی مطالعات مختلفی انجام شده است اما یک نکته را باید از ابتدا در نظر بگیریم. همه پژوهش ها درباره یک نوع اسانس، یک روش استفاده یا یک گروه از افراد نیستند. بعضی مطالعات استنشاق رایحه را بررسی کرده اند و بعضی دیگر ماساژ همراه با اسانس را. بنابراین نمی توان نتیجه همه آنها را مستقیما به ماساژ آروماتراپی تعمیم داد.

تاثیر ماساژ آروماتراپی بر اضطراب

یک متاآنالیز در سال 2020 نتایج 32 کارآزمایی را درباره آروماتراپی و اضطراب بررسی کرد و در مجموع کاهش امتیاز اضطراب را گزارش کرد. با این حال مداخلات این مطالعات یکسان نبودند و هم آروماتراپی استنشاقی و هم آروماتراپی همراه با ماساژ در آنها بررسی شده بود. به همین دلیل این نتیجه به تنهایی ثابت نمی کند که ماساژ آروماتراپی برای همه افراد یا در همه شرایط از ماساژ معمولی موثر تر است.

The meta-analysis suggested that aromatherapy with different essential oils could alleviate anxiety significantly no matter the reason of anxiety. However, the proper dosage of essential oils needs further research

نتایج این متاآنالیز نشان داد آروماتراپی با استفاده از روغن های اسانسی مختلف می تواند به طور معنا داری به کاهش اضطراب کمک کند و این اثر صرف نظر از علت اضطراب مشاهده شده است. با این حال پژوهشگران تاکید کردند که هنوز برای مشخص کردن مقدار مناسب و موثر روغن های اسانسی به تحقیقات بیشتری نیاز است.

منبع: nih

آیا آروماتراپی می تواند روی خواب تاثیر داشته باشد؟

وقتی ذهن هنوز درگیر اتفاقات روز است یا بدن به اندازه کافی آرام نشده خوابیدن می تواند سخت تر شود. به همین دلیل بعضی افراد قبل از خواب سراغ روش هایی می روند که به ایجاد یک فضای آرام تر کمک کنند. رایحه های خوشایند هم برای بعضی افراد بخشی از همین تجربه هستند. در آروماتراپی قرار نیست رایحه مثل یک داروی خواب عمل کند. موضوع بیشتر این است که آیا قرار گرفتن در معرض بعضی رایحه ها می تواند در کنار آرام سازی بدن و کاهش تنش به بهتر شدن تجربه خواب کمک کند یا نه. پاسخ ما در اینجا باید محتاطانه باشد چون واکنش افراد به رایحه یکسان نیست و همه مطالعات هم دقیقا یک روش را بررسی نکرده اند.

اگر می خواهید درباره ارتباط ماساژ با خواب را بیشتر بدانید می توانید مقاله تاثیر ماساژ بر خواب را بخوانید.

بعضی پژوهش ها اثرات مثبتی بر کیفیت خواب گزارش کرده اند و در برخی از آنها آروماتراپی همراه با ماساژ نیز بررسی شده است. با این حال این نتایج به این معنی نیست که ماساژ آروماتراپی می تواند بی خوابی را درمان کند یا برای همه افراد باعث خواب بهتر شود. برای بررسی دقیق تر می توانیم به مرور پژوهشی مراجعه کنیم که تاثیر آروماتراپی بر کیفیت خواب را در مجموعه ای از مطالعات بررسی کرده است.

 A total of 23 literature analyses showed that aromatherapy is effective in improving quality of sleep, and the massage method is more effective in improving quality of sleep than the inhalation method

بررسی مجموع 23 مطالعه نشان داد که آروماتراپی در بهبود کیفیت خواب موثر است و روش استفاده از آروماتراپی به صورت ماساژ نسبت به روش استنشاقی تاثیر بیشتری در بهبود کیفیت خواب دارد.

منبع: nih

چه رایحه هایی در ماساژ آروماتراپی استفاده می شوند؟

انتخاب رایحه در آروماتراپی فقط به این نیست که کدام اسانس معروف تر است. بویی که برای یک نفر دلنشین است ممکن است برای فرد دیگری سنگین یا حتی آزاردهنده باشد. به همین دلیل ما بهتر است قبل از شروع جلسه رایحه را براساس علاقه فرد و سابقه حساسیت او انتخاب کنیم. اسطوخودوس یکی از شناخته شده ترین رایحه ها در آروماتراپی است اما گزینه ها به آن محدود نمی شوند. اسانس هایی مانند بابونه رومی، شمعدانی، لیمو، زنجبیل، چوب سدر و برگاموت نیز در آروماتراپی استفاده می شوند.

اینکه هر رایحه را به یک اثر قطعی مثل خواب آور، ضد اضطراب یا ضد درد نسبت دهیم دقیق نیست. درباره بعضی اسانس ها مطالعاتی انجام شده اما کیفیت و نتیجه تحقیقات یکسان نیست. بنابراین در یک جلسه ماساژ بهتر است انتخاب رایحه را بیشتر بر پایه تجربه مطلوب فرد انجام دهیم و از نسبت دادن اثر درمانی قطعی به یک بو خودداری کنیم.

اگرچه ماساژ تجربه‌ای آرام‌بخش و ساده به نظر می‌رسد، اما انتخاب درمانگر مناسب نقش بزرگی در نتیجه نهایی دارد. به‌ویژه در ماساژ آروماتراپی، آشنایی درمانگر با ویژگی‌های روغن های مناسب ماساژ اهمیت بالایی دارد. برخی روغن‌ها ممکن است برای افراد دارای آلرژی، زنان باردار یا بیماران خاص مضر باشند. بنابراین، یک ماساژ‌تراپیست حرفه‌ای باید بتواند نوع پوست، وضعیت سلامتی و نیازهای روحی فرد را قبل از شروع کار بررسی کند. همچنین انتخاب محیط مناسب و دارا بودن مجوز معتبر و فضای بهداشتی می‌تواند خیال شما را از نظر کیفیت خدمات و ایمنی راحت‌تر کند. همچنین پیشنهاد میکنیم که قبل از هر ماساژ، حتی ماساژ سنتی، گفت‌وگوی کوتاه با درمانگر برای بررسی شرایط شخصی داشته باشید این امر می‌تواند از بسیاری از مشکلات احتمالی جلوگیری کند.

آیا اسطوخودوس حتما آرامش بخش است؟

احتمالا بیشتر از هر رایحه دیگری نام اسطوخودوس را در کنار آرامش و خواب شنیده ایم. اما حتی درباره رایحه ای به این معروفی هم شواهد کاملا قطعی نیست. ممکن است یک نفر از بوی اسطوخودوس لذت ببرد و با آن احساس آرامش بیشتری داشته باشد در حالی که فرد دیگری همین رایحه را نپسندد. بنابراین بهتر است قبل از ماساژ از خودمان بپرسیم آیا اصلا از این بو لذت می بریم یا فقط به دلیل شهرت آن انتخابش کرده ایم. مرکز ملی سلامت مکمل آمریکا نیز اعلام کرده که هنوز مشخص نیست آروماتراپی با روغن اسطوخودوس تا چه اندازه برای اضطراب، استرس، کیفیت خواب یا بی خوابی مفید است و برای رسیدن به نتیجه مطمئن تر به تحقیقات با کیفیت بیشتری نیاز داریم.

تفاوت روغن ماساژ و اسانس آروماتراپی چیست؟

یکی از اشتباهات رایج این است که روغن ماساژ و روغن اسانسی را یک چیز بدانیم. در حالی که این دو نقش متفاوتی دارند. روغن پایه یا حامل همان روغنی است که می تواند برای حرکت راحت تر دست روی پوست و کاهش اصطکاک در ماساژ استفاده شود. اما روغن اسانسی یا Essential Oil ماده معطر و غلیظ تری است که از گیاهان استخراج می شود. در ماساژ آروماتراپی معمولا اسانس به تنهایی روی پوست استفاده نمی شود. بلکه مقدار مناسبی از آن با روغن حامل ترکیب می شود و سپس برای ماساژ مورد استفاده قرار می گیرد. موسسه ملی سرطان آمریکا نیز در توضیح ماساژ آروماتراپی آن را استفاده از یک یا چند روغن اسانسی رقیق شده در روغن حامل تعریف می کند.

اگر می خواهید درباره تفاوت روغن های پایه و اسانسی و انواع روغن مناسب ماساژ بیشتر بدانید می توانید راهنمای انواع روغن ماساژ را بخوانید.

آیا ماساژ آروماتراپی برای همه مناسب است؟

طبیعی بودن یک اسانس به این معنی نیست که استفاده از آن برای همه افراد بدون مشکل است. همان طور که پوست و بدن ما نسبت به مواد مختلف واکنش متفاوتی نشان می دهند نسبت به روغن های اسانسی هم ممکن است واکنش های متفاوتی داشته باشیم. برای مثال اگر قبلا با بعضی محصولات معطر دچار قرمزی، خارش یا تحریک پوست شده ایم بهتر است قبل از شروع جلسه این موضوع را به ماسور بگوییم. حساسیت به بو هم مهم است. اگر یک رایحه باعث سردرد، سرفه یا احساس ناخوشایند ما می شود دلیلی ندارد فقط به خاطر اینکه آن رایحه در آروماتراپی معروف است از آن استفاده کنیم. برخی روغن های اسانسی نیز ممکن است هنگام تماس با پوست باعث تحریک یا واکنش حساسیتی شوند. درباره بعضی اسانس های مرکبات نیز حساسیت بیشتر پوست به نور خورشید گزارش شده است. به همین دلیل انتخاب اسانس و نحوه استفاده از آن بخشی از ایمنی جلسه آروماتراپی است.

Safety testing on essential oils shows very few side effects or risks when they are used as directed. Allergic reactions and skin irritation may occur when essential oils are in contact with the skin for long periods of time. Sun sensitivity may occur when citrus or other essential oils are applied to the skin before going out in the sun

بررسی های ایمنی روغن های اسانسی نشان داده اند که در صورت استفاده طبق دستورالعمل، عوارض جانبی و خطرات ناشی از آنها بسیار کم است. با این حال تماس طولانی مدت روغن های اسانسی با پوست ممکن است در بعضی افراد باعث واکنش آلرژیک یا تحریک پوست شود. همچنین استفاده از برخی روغن های اسانسی مانند روغن های مرکبات روی پوست پیش از قرار گرفتن در معرض نور خورشید می تواند حساسیت پوست به نور خورشید را افزایش دهد.

منبع: nccih

اگر به بو حساس باشیم می توانیم ماساژ آروماتراپی بگیریم؟

اگر نسبت به بوها حساس هستیم آروماتراپی لزوما بهترین انتخاب برای ما نیست. هدف از ماساژ این نیست که حتما یک رایحه خاص را تحمل کنیم تا جلسه کامل شود. اگر بوی عطر، اسانس یا بعضی گیاهان باعث سردرد، سرفه یا ناراحتی ما می شود بهتر است قبل از شروع جلسه آن را مطرح کنیم. ممکن است بتوان رایحه دیگری انتخاب کرد یا اصلا جلسه را بدون اسانس انجام داد. ماساژ بدون رایحه همچنان ماساژ است و حذف اسانس به معنی کم ارزش شدن جلسه نیست. حتی در تحقیقاتی که آروماتراپی با ماساژ معمولی مقایسه شده همیشه اضافه کردن اسانس باعث نتیجه بهتر نشده است. در نتیجه اگر بدن ما با رایحه راحت نیست منطقی تر است به واکنش خودمان توجه کنیم تا اینکه صرفا به دلیل محبوب بودن آروماتراپی از اسانس استفاده کنیم.

ماساژ آروماتراپی برای چه افرادی می تواند انتخاب مناسبی باشد؟

اگر از رایحه های گیاهی لذت می بریم و دوست داریم بو هم بخشی از تجربه ماساژ ما باشد آروماتراپی می تواند انتخاب جذابی باشد. این نوع ماساژ بیشتر برای افرادی مناسب است که فقط به تکنیک های دستی فکر نمی کنند و فضای حسی جلسه نیز برایشان اهمیت دارد. رایحه مناسب در کنار نور، موسیقی، دمای محیط و نوع ماساژ می تواند بخشی از تجربه کلی جلسه باشد.

در مقابل اگر هدف اصلی ما کار روی گرفتگی یا خستگی عضلات است رایحه لزوما عامل تعیین کننده نیست. در چنین شرایطی نوع تکنیک ماساژ، میزان فشار و مهارت ماسور می تواند برای انتخاب جلسه اهمیت بیشتری داشته باشد. پس قبل از انتخاب بهتر است از خودمان بپرسیم: آیا خود رایحه برای من بخش مهمی از تجربه ماساژ است یا فقط به دنبال یک ماساژ مناسب برای بدنم هستم؟ جواب همین سوال می تواند انتخاب بین آروماتراپی و ماساژ بدون رایحه را ساده تر کند.

آروماتراپی بهتر است یا ماساژ معمولی؟

اگر بخواهیم فقط یکی را برنده اعلام کنیم احتمالا داریم مسئله را بیش از حد ساده می کنیم. آروماتراپی و ماساژ معمولی می توانند تکنیک های دستی مشابهی داشته باشند و تفاوت اصلی در اضافه شدن اسانس و تجربه بویایی است. برای فردی که از رایحه ها لذت می برد این تفاوت ممکن است تجربه جلسه را خوشایندتر کند. برای کسی که به بو حساس است ممکن است دقیقا برعکس باشد و ماساژ بدون رایحه احساس راحتی بیشتری ایجاد کند.

حتی تحقیقات هم فعلا نشان نمی دهند که آروماتراپی در همه شرایط از ماساژ معمولی موثرتر است. همان طور که دیدیم در برخی بررسی ها برای خواب نتایج مثبتی گزارش شده اما در مقایسه مستقیم آروماتراپی ماساژ با ماساژ معمولی برای اضطراب برتری معناداری مشاهده نشده است. پس برای انتخاب بهتر است به جای دنبال کردن عنوان بهترین ماساژ به هدف خودمان از جلسه، واکنشمان به رایحه و نوع ماساژی که نیاز داریم توجه کنیم.

برای انتخاب ماساژ آروماتراپی در زانیار چه کنیم؟

اگر برای اولین بار می خواهید ماساژ آروماتراپی را امتحان کنید طبیعی است که ندانید کدام رایحه یا حتی کدام نوع ماساژ برای شما مناسب تر است. لازم نیست قبل از تماس همه این موارد را خودتان مشخص کرده باشید. می توانید هنگام تماس با مرکز ماساژ زانیار بگویید از جلسه چه انتظاری دارید. مثلا بیشتر به دنبال یک تجربه آرامش بخش هستید یا خستگی و گرفتگی عضلات برایتان مهم تر است. اگر به رایحه خاصی علاقه دارید یا برعکس نسبت به بعضی بوها حساس هستید بهتر است همان ابتدا مطرح کنید.

ما براساس این اطلاعات می توانیم درباره نوع جلسه و گزینه های موجود توضیح بدهیم تا انتخاب شما فقط براساس اسم یک سبک ماساژ نباشد. اگر هنوز بین آروماتراپی و سایر سبک های ماساژ مردد هستید با پذیرش بانوان و یا ماساژ آقایان زانیار تماس بگیرید. شرایط بدنی و انتظارتان از ماساژ را توضیح دهید تا قبل از رزرو بدانید کدام نوع جلسه برای شما انتخاب مناسب تری است.

جمع بندی؛ آیا ماساژ آروماتراپی ارزش امتحان کردن دارد؟

اگر تا اینجا با ما همراه بوده باشید احتمالا متوجه شده اید که ماساژ آروماتراپی چیزی بیشتر از اضافه کردن یک بوی خوش به اتاق ماساژ است اما در عین حال نباید آن را یک روش معجزه گر هم بدانیم. در این نوع ماساژ روغن های اسانسی رقیق شده در کنار ماساژ استفاده می شوند و رایحه به بخشی از تجربه جلسه تبدیل می شود. بعضی تحقیقات نتایج مثبتی درباره اضطراب و کیفیت خواب گزارش کرده اند اما نتایج همه مطالعات یکسان نیست و هنوز نمی توانیم بگوییم آروماتراپی در هر شرایطی از ماساژ معمولی موثرتر است.

برای ما مهم تر از انتخاب یک رایحه معروف این است که ببینیم بدنمان با آن راحت است یا نه و از جلسه چه انتظاری داریم. اگر رایحه برایمان خوشایند باشد آروماتراپی می تواند تجربه متفاوتی از ماساژ ایجاد کند. اگر هم به بو حساس هستیم هیچ اجباری نیست و می توانیم یک ماساژ بدون رایحه را انتخاب کنیم.

منابع: nccih , nih