اگر خودمان دیابت داشته باشیم یا بخواهیم برای یکی از نزدیکانمان وقت ماساژ بگیریم احتمالا قبل از انتخاب سبک ماساژ یک نگرانی مهم تر داریم: آیا ماساژ برای فرد دیابتی ایمن است؟ این نگرانی مخصوصا زمانی بیشتر می شود که پاها گاهی بی حس می شوند، سابقه زخم داریم، حس گرما و سرما کمتر شده یا دارو و انسولین مصرف می کنیم. ممکن است از طرف دیگر فقط دیابت داشته باشیم و هیچ کدام از این مشکلات را تجربه نکرده باشیم. به همین دلیل نمی توان برای همه افراد دیابتی یک جواب یکسان داد.
خود دیابت به معنی ممنوع بودن ماساژ نیست. چیزی که اهمیت بیشتری دارد وضعیت فعلی بدن و عوارضی است که ممکن است همراه دیابت وجود داشته باشند. نوروپاتی، کاهش حس پا، زخم، مشکلات عروقی و بعضی شرایط پزشکی می توانند نوع ماساژ و میزان فشار مناسب را تغییر دهند. نکته مهم تر این است که ماساژ را نباید روشی برای درمان دیابت یا جایگزین دارو و مراقبت پزشکی بدانیم. ماساژ می تواند برای بعضی افراد یک تجربه آرامش بخش باشد اما درباره تاثیر مستقیم آن بر قند خون باید خیلی محتاط تر صحبت کنیم.
آیا افراد دیابتی می توانند ماساژ بگیرند؟
در بسیاری از افراد پاسخ می تواند بله باشد اما این جواب به یک شرط مهم نیاز دارد: وضعیت فرد باید اجازه انجام ماساژ را بدهد. فردی که دیابت دارد اما زخم پوستی، نوروپاتی قابل توجه یا مشکل عروقی شناخته شده ندارد با فردی که بخشی از پای خود را به خوبی حس نمی کند شرایط یکسانی ندارد. در نفر دوم ممکن است فشاری که برای یک فرد عادی کاملا قابل تحمل است بدون اینکه خودش متوجه شود باعث ناراحتی یا آسیب شود.
بنابراین قبل از ماساژ بهتر است فقط نگوییم دیابت دارم. اطلاعاتی مثل وجود بی حسی، گزگز، زخم، سابقه مشکلات پا، جراحی اخیر و دارو های مهم هم می توانند روی تصمیم تاثیر داشته باشند. اگر دیابت با عوارض خاص همراه است یا درباره ایمن بودن ماساژ مطمئن نیستیم بهتر است قبل از جلسه با پزشک یا تیم درمانی خود مشورت کنیم.
چرا دیابت می تواند شرایط ماساژ را متفاوت کند؟
دلیل اصلی این نیست که بدن فرد دیابتی را نباید لمس کرد. موضوع این است که دیابت در بعضی افراد می تواند روی اعصاب، عروق و سلامت پوست تاثیر بگذارد. برای مثال آسیب عصبی ناشی از دیابت می تواند باعث شود فرد درد، گرما، سرما یا فشار را مانند قبل احساس نکند. ممکن است یک قسمت از پا بی حس باشد یا فرد متوجه یک خراش و تاول کوچک نشود.
این موضوع هنگام ماساژ اهمیت زیادی پیدا می کند. ما معمولا برای تنظیم فشار به احساس خودمان تکیه می کنیم. اگر فشاری زیاد باشد می گوییم کمتر شود. اما وقتی حس یک ناحیه کاهش پیدا کرده است این سیستم هشدار طبیعی دیگر به همان خوبی عمل نمی کند. CDC توضیح می دهد که آسیب عصبی در افراد دیابتی اغلب پا ها و ساق ها را درگیر می کند و می تواند توانایی احساس درد، گرما و سرما را کاهش دهد. همین مسئله یکی از دلایلی است که مراقبت و بررسی منظم پا در افراد دیابتی اهمیت دارد.
About half of all people with diabetes have some kind of nerve damage. Nerves in your feet and legs are most often affected. Nerve damage can cause you to lose feeling in your feet
حدود نیمی از افراد مبتلا به دیابت نوعی آسیب عصبی دارند. اعصاب پا ها و ساق ها بیشتر از سایر نواحی تحت تاثیر قرار می گیرند. آسیب عصبی می تواند باعث کاهش یا از دست رفتن حس در پاها شود.
منبع: cdc
نوروپاتی دیابتی چه تاثیری روی ماساژ دارد؟
نوروپاتی دیابتی یعنی دیابت به اعصاب آسیب رسانده است. این مشکل می تواند با بی حسی، گزگز، سوزش یا درد همراه باشد اما بعضی افراد حتی با وجود آسیب عصبی علائم واضحی ندارند. اگر حس یک قسمت از بدن کاهش پیدا کرده باشد باید درباره فشار ماساژ محتاط تر باشیم. مسئله فقط این نیست که ماساژ ممکن است درد ایجاد کند. ممکن است فشار یا گرمای زیاد برای بافت مناسب نباشد اما فرد به دلیل کاهش حس متوجه آن نشود. به همین دلیل اگر نوروپاتی داریم باید قبل از شروع جلسه حتما آن را مطرح کنیم. تکنیک های پرفشار یا روش هایی که از گرمای زیاد استفاده می کنند ممکن است نیاز به تغییر داشته باشند و در بعضی شرایط بهتر است ابتدا نظر پزشک را بدانیم. اگر در پا زخم، تاول، عفونت، تورم یا تغییر غیرعادی مشاهده می کنیم بهتر است اول علت آن بررسی شود نه اینکه با ماساژ تلاش کنیم مشکل را برطرف کنیم. Mayo Clinic نیز توصیه می کند در نواحی دارای آسیب عصبی فشار مستقیم با احتیاط بیشتری بررسی شود.
Massage generally is not done directly on tumors. Pressure also should be avoided in areas with healing wounds or nerve damage
ماساژ معمولا به طور مستقیم روی تومور ها انجام نمی شود. همچنین باید از وارد کردن فشار روی نواحی دارای زخم در حال بهبود یا آسیب عصبی خودداری شود.
منبع: mayoclinic
اگر می خواهید خود موضوع نوروپاتی و درد عصبی را کامل تر بررسی کنید مقاله ماساژ برای درد عصبی را بخوانید. در آن صفحه درباره درد نوروپاتیک و ماساژ به صورت جداگانه صحبت کرده ایم.
ماساژ پا برای افراد دیابتی خطر دارد؟
ماساژ پا برای همه افراد دیابتی شرایط یکسانی ندارد. اگر فرد حس طبیعی در پاها داشته باشد و زخم، التهاب یا مشکل شناخته شده دیگری وجود نداشته باشد شرایط با فردی که دچار نوروپاتی، کاهش حس یا سابقه زخم پا است متفاوت خواهد بود.موضوع مهم این است که نوروپاتی می تواند توانایی تشخیص درد، گرما و سرما را کاهش دهد. در چنین شرایطی ممکن است فرد متوجه فشار زیاد یا حتی یک آسیب کوچک نشود. به همین دلیل قبل از ماساژ پا بهتر است پوست و وضعیت پا بررسی شود و اگر زخم، تاول، قرمزی، تورم یا کاهش قابل توجه حس وجود دارد بدون بررسی بیشتر روی آن ناحیه فشار وارد نشود. انجمن دیابت آمریکا توضیح می دهد که آسیب عصبی می تواند احساس درد، گرما و سرما را کاهش دهد و فرد ممکن است حتی متوجه یک آسیب در پا نشود. این منبع همچنین توصیه می کند افراد دیابتی پاهای خود را به طور منظم از نظر زخم، بریدگی، تاول و قرمزی بررسی کنند.
Although it can hurt, diabetic nerve damage can also lessen your ability to feel pain, heat, and cold. Loss of feeling often means you may not feel a foot injury
اگرچه آسیب عصبی ناشی از دیابت می تواند دردناک باشد اما در عین حال ممکن است توانایی احساس درد، گرما و سرما را کاهش دهد. کاهش حس معمولا به این معنی است که ممکن است متوجه آسیب وارد شده به پا نشوید.
آیا درمان دیابت با ماساژ کف پا امکان پذیر است؟
گاهی عبارت هایی مانند درمان دیابت با ماساژ کف پا یا فشار دادن نقاط خاص پا مطرح می شوند. اما باید بین ماساژ پا برای آرامش و درمان خود بیماری دیابت تفاوت قائل شویم. ماساژ کف پا ممکن است برای بعضی افراد احساس آرامش ایجاد کند اما شواهد کافی برای اینکه فشار دادن نقاط کف پا بتواند دیابت را درمان کند وجود ندارد. دیابت یک بیماری متابولیک است و مدیریت آن به اقداماتی مانند کنترل قند خون، تغذیه، فعالیت بدنی، دارو در صورت نیاز و پیگیری پزشکی وابسته است. بنابراین اگر فرد دیابتی ماساژ پا دریافت می کند بهتر است هدف از آن را آرامش یا کاهش تنش بدانیم نه درمان بیماری.
آیا ماساژ می تواند قند خون را کاهش دهد؟
ممکن است این سوال ایجاد شود که اگر ماساژ باعث آرامش بدن می شود آیا می تواند قند خون را هم پایین بیاورد. پاسخ به این سوال به اندازه بعضی ادعاهایی که در اینترنت دیده می شوند ساده نیست. مطالعات مختلفی تاثیر ماساژ را روی افراد مبتلا به دیابت بررسی کرده اند و بعضی از آنها تغییراتی در برخی شاخص های متابولیک گزارش کرده اند. با این حال نتایج مطالعات یکسان نیستند و نوع ماساژ، تعداد جلسات، تعداد شرکت کنندگان و شرایط افراد در تحقیقات متفاوت بوده است. به همین دلیل در حال حاضر نمی توان ماساژ را روشی اثبات شده برای پایین آوردن قند خون یا کنترل دیابت دانست. اگر فرد دیابتی ماساژ می گیرد نباید دارو، کنترل قند خون یا سایر بخش های برنامه درمانی خود را به دلیل ماساژ تغییر دهد. در عمل بهتر است ماساژ را یک روش کمکی برای آرامش و کاهش احساس تنش بدانیم نه ابزاری برای تنظیم مستقیم قند خون.
ماساژ سنگ داغ برای افراد دیابتی مناسب است؟
در ماساژ سنگ داغ مسئله مهم فقط فشار نیست و باید به توانایی فرد برای احساس دما هم توجه کنیم. در بعضی افراد مبتلا به نوروپاتی دیابتی احساس گرما و سرما کاهش پیدا می کند. در نتیجه ممکن است فرد نتواند دمای بیش از حد را به سرعت تشخیص دهد. انجمن دیابت آمریکا توضیح می دهد که نوروپاتی می تواند توانایی احساس گرما و سرما را کاهش دهد. بنابراین اگر فرد در پاها یا بخش دیگری از بدن کاهش حس دارد استفاده از گرمای زیاد نیاز به احتیاط بیشتری دارد. اگر حس طبیعی باشد باز هم دمای سنگ ها باید متناسب با تحمل فرد تنظیم شود. اما در صورت وجود کاهش حس یا نوروپاتی بهتر است قبل از انتخاب روش های مبتنی بر گرما شرایط فرد بررسی شود.
قبل از ماساژ چه اطلاعاتی را باید مطرح کنیم؟
لازم نیست هنگام رزرو پرونده پزشکی کاملی ارائه کنیم اما بعضی اطلاعات واقعا روی نحوه انجام جلسه تاثیر دارند. اگر دیابت داریم بهتر است قبل از شروع ماساژ درباره موارد زیر صحبت کنیم:
- وجود بی حسی، گزگز یا کاهش حس در دست و پا
- زخم، تاول یا تغییر پوستی
- سابقه مشکلات جدی پا
- جراحی یا آسیب اخیر
- مصرف داروهای رقیق کننده خون
- استفاده از پمپ انسولین، سنسور قند یا وسیله پزشکی متصل به بدن
- ناحیه ای که نمی خواهیم روی آن فشار وارد شود
اگر پمپ انسولین یا حسگر قند روی بدن قرار دارد محل آن باید برای ماسور مشخص باشد تا فشار مستقیم روی دستگاه یا محل اتصال آن وارد نشود.
آیا نوع دیابت مشخص می کند چه ماساژی مناسب است؟
داشتن دیابت نوع 1 یا نوع 2 به تنهایی برای انتخاب سبک ماساژ کافی نیست. از نظر ایمنی جلسه معمولا دانستن وضعیت واقعی بدن مهم تر است. برای مثال دو نفر با دیابت نوع 2 می توانند شرایط کاملا متفاوتی داشته باشند. یکی هیچ علامت عصبی یا مشکل پوستی ندارد و دیگری دچار بی حسی پا و سابقه زخم است. پس هنگام انتخاب ماساژ بهتر است بیشتر از اینکه فقط روی عنوان دیابت نوع 1 یا نوع 2 تمرکز کنیم به عوارض و شرایط فعلی بدن توجه کنیم. نوروپاتی محیطی نیز می تواند با بی حسی، درد یا مشکلات پا همراه باشد و بعضی افراد حتی ممکن است علائم واضحی نداشته باشند. بنابراین هنگام انتخاب و تنظیم ماساژ بهتر است علاوه بر نوع دیابت به عوارض و وضعیت فعلی بدن هم توجه کنیم.
Your symptoms depend on which type of diabetic neuropathy you have. In peripheral neuropathy, some people may have a loss of sensation in their feet, while others may have burning or shooting pain in their lower legs
علائم شما به نوع نوروپاتی دیابتی که دارید بستگی دارد. در نوروپاتی محیطی بعضی افراد ممکن است حس پا های خود را از دست بدهند. در مقابل بعضی دیگر ممکن است در ساق پا احساس سوزش یا درد تیر کشنده داشته باشند.
منبع: niddk
چه زمانی قبل از ماساژ بهتر است با پزشک مشورت کنیم؟
اگر دیابت بدون عارضه خاصی تحت کنترل است ممکن است همیشه نیاز به یک مشاوره جداگانه برای هر جلسه ماساژ وجود نداشته باشد. اما در بعضی شرایط گرفتن نظر پزشک تصمیم مطمئن تری است. برای مثال اگر کاهش قابل توجه حس در پاها داریم، زخم یا عفونت وجود دارد، مشکلات عروقی شناخته شده داریم یا درباره ایمنی یک نوع ماساژ خاص مطمئن نیستیم بهتر است قبل از انجام آن نظر تیم درمانی خود را بدانیم. همچنین اگر علامت جدیدی مانند زخم پای ترمیم نشده، سوزش یا بی حسی قابل توجه و تغییر رنگ یا تورم پا ایجاد شده است بهتر است آن را فقط به خستگی نسبت ندهیم.
آیا ماساژ عمیق برای افراد دیابتی مناسب است؟
داشتن دیابت به تنهایی به این معنی نیست که ماساژ عمیق برای فرد ممنوع است. مسئله اصلی این است که آیا فرد دچار نوروپاتی، کاهش حس، زخم یا شرایط دیگری است که فشار زیاد را پرخطرتر کند یا نه. در فردی که بخشی از بدن را به خوبی حس نمی کند مشکل این است که ممکن است فشار بیش از حد را دیرتر تشخیص دهد. به همین دلیل فشار بیشتر همیشه به معنی ماساژ بهتر نیست و باید براساس شرایط همان فرد تنظیم شود.
اگر می خواهید درباره تفاوت فشار سبک، متوسط و زیاد و نحوه انتخاب فشار مناسب بیشتر بدانید مقاله شدت فشار ماساژ را بخوانید.
برای ماساژ در زانیار چه کار کنیم؟
اگر دیابت دارید لازم نیست از همان ابتدا تصور کنید که نمی توانید ماساژ بگیرید. از طرف دیگر بهتر است شرایط خود را هم مثل یک جلسه معمولی نادیده نگیریم. هنگام رزرو در مرکز ماساژ زانیار غرب تهران می توانید بگویید دیابت دارید و اگر نوروپاتی، کاهش حس، سابقه زخم یا محدودیت دیگری دارید همان ابتدا آن را مطرح کنید. این اطلاعات کمک می کند درباره محدوده ماساژ و میزان فشار قبل از شروع جلسه صحبت شود.
اگر شرایط پزشکی خاصی دارید که درباره ایمن بودن ماساژ برای آن مطمئن نیستید بهتر است ابتدا نظر پزشک خود را بگیرید. هدف ما این نیست که ماساژ جای مراقبت پزشکی را بگیرد. هدف این است که اگر قرار است ماساژ بگیریم جلسه با شرایط واقعی بدن ما هماهنگ باشد. برای رزرو می توانید براساس شرایط خود با پذیرش ماساژ بانوان در تهران یا ماساژ آقایان در تهران تماس بگیرید و قبل از تعیین وقت شرایط خود را توضیح دهید.
جمع بندی
وقتی دیابت داریم طبیعی است که قبل از ماساژ بیشتر از فردی که هیچ مشکل پزشکی ندارد درباره فشار، ماساژ پا یا ایمنی بعضی تکنیک ها نگران باشیم. اما جواب درست این نیست که بگوییم همه افراد دیابتی باید از ماساژ دوری کنند یا برعکس ماساژ برای همه آنها بدون محدودیت مناسب است. ما باید وضعیت واقعی بدنمان را ببینیم اگر حس پوست طبیعی است و زخم یا عارضه خاصی نداریم شرایط با زمانی که نوروپاتی، زخم پا یا کاهش حس وجود دارد متفاوت است. در شرایط دوم فشار، گرما و حتی ناحیه ای که ماساژ داده می شود نیاز به توجه بیشتری دارد.
در عین حال بهتر است انتظارمان از ماساژ را هم درست تنظیم کنیم. تحقیقات درباره تاثیر ماساژ روی قند خون نتایج محدودی دارند و ماساژ جای درمان دیابت را نمی گیرد. اگر ماساژ را انتخاب می کنیم بهتر است هدف اصلی ما یک تجربه ایمن و متناسب با شرایط بدن باشد نه درمان بیماری با فشار دادن عضلات یا نقاط کف پا.
منابع: niddk , mayoclinic , cdc
بدون دیدگاه