ماساژ کودکان ایمن است؟ شرایط لازم و نکاتی که والدین باید بدانند

وقتی صحبت از ماساژ کودکان می شود طبیعی است که اولین سوال ما درباره فایده ماساژ نباشد. احتمالا قبل از هر چیز می خواهیم بدانیم آیا اصلا ماساژ برای بچه ها ایمن است و بدن کودک می تواند فشار و تکنیک های ماساژ را مانند یک بزرگسال تحمل کند یا نه. جواب کوتاه این است که ماساژ برای بعضی کودکان می تواند قابل انجام باشد اما نمی توان همان روشی را که برای یک فرد بزرگسال استفاده می شود بدون تغییر برای کودک انجام داد. سن کودک، وضعیت جسمی، شدت فشار، مدت ماساژ و حتی اینکه خود کودک با لمس شدن راحت است یا نه اهمیت دارد.

از طرف دیگر نباید از ماساژ کودک انتظار درمان بیماری داشته باشیم. تحقیقات مختلفی ماساژ کودکان را بررسی کرده اند و برای بعضی پیامد ها نتایج مثبتی دیده شده است. با این حال کیفیت شواهد برای همه فواید یکسان نیست. پس بهتر است به جای اینکه ماساژ را برای هر مشکلی مفید بدانیم ببینیم در چه شرایطی انجام آن برای کودک منطقی و ایمن است. در ادامه بیشتر از اینکه بخواهیم یک نوع ماساژ خاص را توصیه کنیم بررسی می کنیم چه زمانی ماساژ کودک می تواند قابل انجام باشد و والدین قبل از تصمیم گیری باید به چه نکاتی توجه کنند.

آیا کودکان می توانند ماساژ بگیرند؟

بله. ماساژ فقط مخصوص بزرگسالان نیست و حتی ماساژ نوزادان و کودکان کم سن نیز در تحقیقات علمی بررسی شده است. اما از این موضوع نباید نتیجه بگیریم که هر کودک در هر شرایطی می تواند همان ماساژی را دریافت کند که برای بزرگسالان انجام می شود. وقتی می خواهیم درباره مناسب بودن ماساژ برای یک کودک تصمیم بگیریم باید چند موضوع را کنار هم ببینیم. سن کودک مهم است اما وضعیت سلامت او هم اهمیت دارد. کودکی که سالم است و با لمس شدن احساس راحتی می کند شرایط متفاوتی با کودکی دارد که تب دارد یا به تازگی آسیب دیده است. همین طور کودکی که می تواند به راحتی میزان فشار را توضیح دهد شرایط متفاوتی با کودک کم سنی دارد که هنوز نمی تواند بگوید دقیقا چه چیزی باعث ناراحتی او شده است.

نوع ماساژ هم اهمیت دارد. لمس ملایم و کوتاه با یک جلسه طولانی یا تکنیک های پرفشار یکسان نیست. بنابراین سوال درست فقط این نیست که «آیا کودک می تواند ماساژ بگیرد؟» بلکه باید بپرسیم چه نوع ماساژی با چه فشاری و در چه شرایطی برای این کودک قابل انجام است؟ در یک مرور گسترده روی تحقیقات مربوط به ماساژ نوزادان و کودکان زیر پنج سال نتایج مثبتی در موضوعاتی مثل ارتباط مادر و کودک، رشد جسمی، رشد حرکتی و روانی حرکتی، بعضی مشکلات گوارشی و درد گزارش شده است. با این حال پژوهشگران تاکید کرده اند تحقیقات آینده باید کیفیت بالاتری داشته باشند و عوارض احتمالی را نیز کامل تر گزارش کنند.

Pediatric massage significantly enhances mother-child attachment, promotes physical growth, reduces fussing, lowers bilirubin levels, improves motor and psychomotor development, as well as manages digestive conditions and pain in children under 5 years. Future research should improve study quality and comprehensively report adverse events

ماساژ کودکان می تواند به طور قابل توجهی ارتباط و دلبستگی بین مادر و کودک را تقویت کند، به رشد جسمی کمک کند، بی قراری کودک را کاهش دهد، سطح بیلی روبین را پایین بیاورد و رشد حرکتی و روانی حرکتی را بهبود دهد. همچنین ممکن است در مدیریت برخی مشکلات گوارشی و درد در کودکان زیر ۵ سال موثر باشد. پژوهشگران تاکید کرده اند که تحقیقات آینده باید کیفیت مطالعات را افزایش دهند و عوارض احتمالی ماساژ را نیز به شکل کامل تری گزارش کنند.

منبع: pmc

ماساژ کودک با ماساژ بزرگسال چه تفاوتی دارد؟

مهم ترین تفاوت این است که نباید بدن کودک را نسخه کوچک شده بدن یک بزرگسال در نظر بگیریم. جثه کوچک تر فقط یکی از تفاوت هاست. توانایی کودک برای تشخیص و بیان درد، تجربه او از لمس، مدت زمانی که می تواند در یک وضعیت راحت بماند و حتی احساسی که نسبت به محیط و فرد ماساژ دهنده دارد می توانند متفاوت باشند. در یک جلسه ماساژ بزرگسال معمولا خود فرد می تواند بگوید فشار کم است یا زیاد. اگر حرکتی ناراحت کننده باشد آن را توضیح می دهد و حتی ممکن است خودش نوع ماساژ مورد علاقه اش را بشناسد. در کودک مخصوصا در سنین پایین نمی توان همیشه انتظار چنین بازخورد دقیقی داشت. ممکن است کودک فقط بدنش را جمع کند، دست یا پایش را کنار بکشد یا بی قرار شود.

به همین دلیل تنظیم فشار در ماساژ کودک باید بیشتر براساس واکنش همان کودک انجام شود. نباید تصور کنیم چون یک تکنیک برای یک بزرگسال خوشایند است برای کودک هم مناسب خواهد بود. مدت جلسه هم لزوما نباید شبیه جلسات بزرگسالان باشد. گاهی یک جلسه کوتاه تر که کودک در تمام مدت با آن راحت است انتخاب بسیار بهتری از ادامه دادن ماساژ فقط برای رسیدن به یک زمان از پیش تعیین شده است.

اگر می خواهید درباره تفاوت فشار سبک، متوسط و زیاد بیشتر بدانید مقاله شدت فشار ماساژ را بخوانید. البته فشار مناسب برای یک فرد بزرگسال را نباید مستقیما برای کودک استفاده کرد.

از چه سنی می توان کودک را ماساژ داد؟

نمی توان یک سن مشخص تعیین کرد و گفت قبل از آن ماساژ ممنوع است و بعد از آن بدون محدودیت می توان هر نوع ماساژی انجام داد. حتی نوزادان نیز در مطالعات علمی ماساژ دریافت کرده اند. بنابراین مسئله اصلی فقط رسیدن کودک به یک سن خاص نیست بلکه نوع ماساژ باید با مرحله رشد او هماهنگ باشد. برای مثال ماساژ نوزاد معمولا بیشتر بر لمس های آرام و کوتاه تمرکز دارد و اغلب والدین نقش اصلی را در انجام آن دارند. اما وقتی کودک بزرگ تر می شود می تواند درباره میزان فشار و اینکه کدام قسمت را دوست ندارد لمس شود توضیح بیشتری بدهد. در کودکان بزرگ تر و نوجوانان نیز می توان درباره هدف جلسه و نحوه انجام آن واضح تر صحبت کرد.

پس بهتر است به جای اینکه دنبال یک عدد ثابت باشیم سن را همراه با شرایط جسمی و توانایی ارتباط کودک در نظر بگیریم. اگر کودک بسیار کم سن است یا شرایط پزشکی خاصی دارد باید محافظه کارانه تر تصمیم گرفت. اگر هم صحبت از نوزاد است بهتر است راهنمای مخصوص همان گروه سنی دنبال شود.

آیا رضایت خود کودک برای ماساژ مهم است؟

بله. رضایت والدین ضروری است اما به این معنی نیست که نظر کودک را می توان نادیده گرفت. اگر کودک به اندازه ای بزرگ است که می تواند منظور ما را بفهمد بهتر است قبل از شروع توضیح دهیم قرار است چه اتفاقی بیفتد و کدام قسمت های بدن ماساژ داده شوند. موضوع فقط گرفتن یک «بله» در ابتدای جلسه نیست. کودک ممکن است ابتدا موافق باشد اما بعد از شروع متوجه شود از یک حرکت یا لمس خاص خوشش نمی آید. باید بداند که در هر لحظه می تواند بگوید فشار کمتر شود یا ماساژ متوقف شود.

این موضوع مخصوصا در مورد کودکانی مهم است که ممکن است به خاطر خجالت یا حضور یک بزرگسال تصور کنند اجازه مخالفت ندارند. ما نباید از کودک انتظار داشته باشیم برای اینکه جلسه به پایان برسد چیزی را که برایش ناراحت کننده است تحمل کند. در اصول مراقبت از کودکان نیز بین اجازه والدین و موافقت خود کودک تفاوت گذاشته می شود. آکادمی اطفال آمریکا تاکید می کند رضایت آگاهانه بخشی مهم از مراقبت سلامت است و اجازه والدین در کنار موافقت کودک باید فرایندی فعال باشد که خود کودک را نیز متناسب با توانایی اش در مراقبت مربوط به سلامت او مشارکت دهد. پس در ماساژ کودک بهتر است دو موضوع همزمان رعایت شوند: اجازه والدین و احساس امنیت و موافقت خود کودک.

Informed consent should be seen as an essential part of health care practice; parental permission and childhood assent is an active process that engages patients, both adults and children, in their health care

رضایت آگاهانه باید بخش ضروری مراقبت های بهداشتی در نظر گرفته شود. اجازه والدین و موافقت کودک نیز فرایندی فعال است که بیماران چه بزرگسال و چه کودک را در مراقبت های مربوط به سلامت خود مشارکت می دهد.

منبع: pediatrics

آیا والدین باید هنگام ماساژ کودک حضور داشته باشند؟

برای کودکان کم سن والد یا سرپرست باید حداقل از تمام جزئیات جلسه مطلع باشد. والد باید بداند چه کسی ماساژ را انجام می دهد، کدام قسمت های بدن قرار است ماساژ داده شوند، جلسه تقریبا چقدر طول می کشد و هدف از ماساژ چیست.حضور فیزیکی والد در تمام جلسه ممکن است با سن کودک و شرایط مجموعه متفاوت باشد اما اصل مهم شفافیت است. ماساژ کودک نباید به شکلی انجام شود که والد نداند دقیقا چه اتفاقی در جلسه می افتد یا کودک نداند چرا قرار است بخشی از بدنش لمس شود.

برای کودکان کم سن حضور یک فرد آشنا می تواند احساس امنیت بیشتری ایجاد کند. در کودکان بزرگ تر ممکن است شرایط متفاوت باشد اما باز هم باید حریم شخصی و احساس راحتی خود کودک در اولویت باشد. قبل از شروع جلسه بهتر است مشخص شود اگر کودک احساس درد یا ناراحتی کرد چه کاری باید انجام دهد. کودک باید بداند درخواست توقف ماساژ یک رفتار کاملا طبیعی است و لازم نیست فقط به دلیل شروع شدن جلسه تا پایان آن ادامه دهد.

فشار ماساژ برای کودک چقدر باید باشد؟

برای ماساژ بچه ها نمی توان یک شدت مشخص را برای همه توصیه کرد. فشاری که برای یک نوجوان کاملا قابل تحمل است ممکن است برای یک کودک کم سن زیاد باشد. حتی دو کودک هم سن می توانند حساسیت متفاوتی نسبت به لمس و فشار داشته باشند. به همین دلیل فشار باید براساس سن، جثه، ناحیه بدن و بازخورد کودک تنظیم شود. معمولا بهتر است ماساژ با فشار کمتر شروع شود و فقط در صورتی تغییر کند که کودک همچنان احساس راحتی داشته باشد.

در ماساژ کودک یک اصل مهم وجود دارد: فشار بیشتر به معنی ماساژ بهتر نیست. اگر هدف آرامش است نباید کودک برای رسیدن به آن ابتدا درد یا ناراحتی را تحمل کند. اگر هم هدف رسیدگی به یک درد یا گرفتگی خاص است ابتدا باید مطمئن شویم مشکل کودک واقعا چیزی است که ماساژ برای آن مناسب است. اگر کودک بدنش را سفت می کند، خودش را عقب می کشد، اخم می کند یا می گوید فشار درد دارد اینها اطلاعات مهمی درباره شدت ماساژ هستند. در چنین شرایطی ادامه دادن با همان فشار منطقی نیست.

تحقیقات ایمنی ماساژ کودکان نیز نشان می دهند نباید ماساژ را کاملا بدون ریسک فرض کنیم. یک مرور سیستماتیک روی مطالعات کودکان صفر تا 18 سال گزارش کرده است که عوارض در بسیاری از تحقیقات به طور کامل ثبت نشده اند و در بعضی مطالعات عوارض خفیف تا جدی گزارش شده است. بنابراین شیوه انجام ماساژ و انتخاب تکنیک مناسب اهمیت دارد.

Massage therapy (MT) has been widely used for many different indications in children and adults. Several studies report its efficacy, but adverse events (AEs) of massage therapy are poorly investigated

ماساژ درمانی برای کاربرد ها و اهداف مختلفی در کودکان و بزرگسالان به طور گسترده استفاده شده است. چندین مطالعه اثر بخشی آن را گزارش کرده اند اما عوارض جانبی ماساژ درمانی به اندازه کافی مورد بررسی قرار نگرفته اند.

منبع: pmc

چه کودکانی نباید بدون بررسی بیشتر ماساژ بگیرند؟

داشتن بیماری یا مشکل جسمی به این معنی نیست که ماساژ برای کودک برای همیشه ممنوع است. اما بعضی شرایط باعث می شوند بهتر باشد قبل از ماساژ ابتدا دلیل مشکل مشخص شود یا نظر پزشک کودک را بدانیم. اگر کودک تب دارد یا حال عمومی او به شکل واضح خوب نیست اولویت بررسی علت بیماری است. همین موضوع درباره درد جدید و شدید، تورم غیرعادی، شکستگی یا آسیب تازه و زخم یا عفونت پوستی صدق می کند. در این شرایط نباید ماساژ را به عنوان اولین راه برای بهتر کردن حال کودک انتخاب کنیم.

کودکی که بیماری مزمن دارد نیز نیاز به بررسی متفاوتی دارد. نوع بیماری، دارو های مصرفی و وضعیت فعلی کودک می توانند روی مناسب بودن ماساژ تاثیر داشته باشند. بنابراین صرف دانستن نام بیماری برای تصمیم گیری کافی نیست. مثلا اگر کودک بیماری قلبی، مشکل عصبی یا یک وضعیت پزشکی تحت درمان دارد بهتر است والدین قبل از برنامه ریزی ماساژ موضوع را با تیم درمانی او مطرح کنند. هدف از این احتیاط جلوگیری از ماساژ نیست بلکه هماهنگ کردن آن با وضعیت واقعی کودک است.

برای آشنایی بیشتر با محدودیت های عمومی ماساژ می توانید مقاله موارد منع ماساژ را بخوانید.

اگر کودک تب یا بیماری دارد ماساژ مناسب است؟

وقتی کودک تب دارد مسئله اصلی این نیست که ماساژ می تواند تب را بیشتر یا کمتر کند. مسئله این است که تب علامتی از یک وضعیت دیگر در بدن است و اول باید بدانیم چرا کودک تب کرده است. اگر کودک علاوه بر تب بی حال است یا علائم دیگری مثل درد شدید، استفراغ مداوم یا وضعیت غیرعادی دارد زمان مناسبی برای امتحان کردن ماساژ نیست. در چنین شرایطی ارزیابی وضعیت کودک اولویت دارد. حتی اگر بیماری خفیف باشد بهتر است ببینیم کودک خودش چه احساسی دارد. کودکی که بدن درد دارد و تمایلی به لمس شدن ندارد نباید فقط با این تصور که ماساژ باعث آرامش می شود مجبور به ادامه شود. در بررسی های علمی مربوط به استفاده از ماساژ برای درد کودکان نیز تب در میان شرایطی مطرح شده است که هنگام انتخاب ماساژ نیاز به احتیاط بیشتری دارند.

A systematic review of the safety of paediatric massage identified mild adverse effects, including local pain, swelling, fever, rash . Oncology literature recommends caution when platelet counts are low, in febrile states, or near tumour/radiation/mechanical devices , and common sense suggests it is reasonable to avoid massage over injured skin or orthopedic injuries

یک مرور سیستماتیک درباره ایمنی ماساژ کودکان نشان داده است که برخی عوارض خفیف مانند درد موضعی، تورم، تب و بثورات پوستی گزارش شده اند. در منابع مربوط به بیماران مبتلا به سرطان نیز توصیه شده است زمانی که تعداد پلاکت ها پایین است، کودک تب دارد یا ناحیه نزدیک تومور، محل پرتو درمانی یا تجهیزات پزشکی و مکانیکی است با احتیاط بیشتری عمل شود. همچنین منطقی است که روی پوست آسیب دیده یا نواحی دارای آسیب های ارتوپدی ماساژ انجام نشود.

منبع: pmc

ماساژ برای بچه ها چه فایده ای می تواند داشته باشد؟

اگر کودک سالم است لازم نیست برای مفید بودن ماساژ حتما به دنبال یک اثر درمانی باشیم. خود تجربه لمس آرام در محیطی که کودک در آن احساس امنیت می کند می تواند برای بعضی کودکان خوشایند باشد. بعضی کودکان بعد از فعالیت بدنی یا یک روز پرتحرک احساس خستگی دارند. بعضی دیگر از یک ماساژ بسیار ملایم برای استراحت و آرام شدن لذت می برند. اما همین تجربه ممکن است برای کودک دیگری جذاب نباشد. بنابراین فایده ماساژ را باید همراه با واکنش فردی کودک ببینیم.

تحقیقات علمی نیز بعضی فواید احتمالی را بررسی کرده اند. در برخی مطالعات کاهش کوتاه مدت اضطراب دیده شده و مطالعات دیگری تاثیر ماساژ بر درد در شرایط پزشکی خاص را بررسی کرده اند. با این حال این نتایج مربوط به شرایط و گروه های مشخص هستند. مروری بر کارآزمایی های ماساژ کودکان نشان داده است که بعضی مطالعات کاهش اضطراب کوتاه مدت را گزارش کرده اند اما نتایج در همه شاخص ها یکسان نبوده است.

Single-dose and multiple-dose effects were examined separately. Among single-dose effects, significant reductions of state anxiety were observed at the first session and the last session of a course of treatment. Effects for salivary cortisol negative mood and behavior were non-significant. Three of eleven multiple-dose effects were statistically significant

اثرات یک جلسه ماساژ و چند جلسه ماساژ به صورت جداگانه بررسی شدند. در بررسی اثرات یک جلسه ماساژ، کاهش معنادار اضطراب موقعیتی هم در جلسه اول و هم در جلسه آخر دوره درمان مشاهده شد. با این حال اثرات مربوط به کورتیزول بزاقی، خلق منفی و رفتار از نظر آماری معنا دار نبودند. همچنین از میان 11 پیامد بررسی شده در اثرات چند جلسه ای، فقط 3 مورد از نظر آماری معنادار بودند.

منبع: nih

در مطالعات مربوط به درد ناشی از برخی اقدامات پزشکی نیز نتایج مثبتی گزارش شده است. اما نباید نتیجه این تحقیقات را مستقیما به هر نوع ماساژ در هر کودکی تعمیم داد.

MT may be an effective nonpharmacologic adjunct for management of procedural pain in children

ماساژ درمانی می تواند به عنوان یک روش مکمل غیر دارویی موثر برای مدیریت درد ناشی از اقدامات و فرایندهای پزشکی در کودکان مورد استفاده قرار گیرد.

منبع: pmc

پس اگر درباره یک کودک سالم صحبت می کنیم بهتر است هدف را ساده نگه داریم: آرامش و یک تجربه خوشایند و بدون اجبار نه درمان یک بیماری.

آیا ماساژ می تواند به خواب کودک کمک کند؟

بعضی والدین به این دلیل سراغ ماساژ می روند که کودک شب ها دیر می خوابد یا قبل از خواب بی قرار است. لمس ملایم در کنار یک محیط آرام ممکن است برای بعضی کودکان بخشی از روتین آرامش قبل از خواب باشد. اما مشکل خواب کودک دلایل مختلفی دارد. ساعت نامنظم خواب، استفاده از صفحه نمایش، اضطراب، عادت های خواب و بعضی مشکلات جسمی می توانند در آن نقش داشته باشند. بنابراین اگر کودک به شکل مداوم مشکل خواب دارد نباید فقط ماساژ را راه حل اصلی در نظر بگیریم.

اگر هدف اصلی شما بهتر شدن خواب کودک است مقاله ماساژ کودک برای خواب را بخوانید. آنجا موضوع را کامل تر بررسی کرده ایم.

آیا ماساژ برای کودکان دارای شرایط خاص مناسب است؟

اگر کودک بیماری مزمن، مشکل عصبی یا اختلال رشدی دارد نمی توان فقط براساس نام آن شرایط گفت ماساژ مناسب یا نامناسب است. دو کودک با یک تشخیص یکسان ممکن است واکنش کاملا متفاوتی نسبت به لمس داشته باشند. مثلا یک کودک ممکن است لمس ملایم را آرامش بخش بداند و کودک دیگری از همان نوع تماس احساس ناراحتی کند. در چنین شرایطی هدف ماساژ نیز باید روشن باشد. اگر در یک تحقیق مشاهده شده که ماساژ روی یک علامت مانند اضطراب یا خواب تاثیر داشته است این نتیجه نباید به معنی درمان بیماری یا اختلال اصلی در نظر گرفته شود. مخصوصا درباره موضوعاتی مانند اوتیسم و بیش فعالی نباید ماساژ را به عنوان درمان معرفی کنیم. اگر کودک تحت نظر پزشک یا درمانگر است بهتر است قبل از اضافه کردن ماساژ به برنامه او نظر همان تیم درمانی را بدانیم. این نگاه کمک می کند به جای نسخه دادن برای یک عنوان پزشکی روی شرایط واقعی همان کودک تمرکز کنیم.

ماساژ کودک در خانه بهتر است یا مرکز ماساژ؟

اینکه ماساژ در خانه بهتر است یا در یک مرکز پاسخ یکسانی برای همه ندارد. برای بعضی کودکان خانه محیط آشنا تری است و همین موضوع باعث می شود هنگام لمس احساس راحتی بیشتری داشته باشند. اگر والدین قرار است در خانه کودک را ماساژ دهند بهتر است هدف لمس آرام و ساده باشد. استفاده از تکنیک های پیچیده یا فشار زیاد بدون آموزش مناسب انتخاب خوبی نیست. مخصوصا اگر کودک در یک ناحیه درد دارد نباید والدین صرفا با دیدن چند حرکت عمومی تلاش کنند مشکل را درمان کنند.

در مرکز ماساژ شرایط متفاوت است. فردی که با کودک کار می کند باید فقط تکنیک ماساژ را بلد نباشد. نحوه صحبت با کودک، احترام به حریم شخصی او، توجه به نشانه های ناراحتی و ارتباط با والدین هم اهمیت دارد. بنابراین هنگام انتخاب مرکز باید بپرسیم آیا اصلا خدمات مناسب سن کودک ارائه می شود و فرد ماساژ دهنده تجربه کار با کودک دارد یا نه. خوب بودن یک مرکز برای ماساژ بزرگسالان به تنهایی ثابت نمی کند که برای کودکان نیز گزینه مناسبی است.

قبل از ماساژ کودک چه اطلاعاتی باید گفته شود؟

یکی از اشتباهات این است که چون کودک سالم به نظر می رسد تصور کنیم اطلاعات خاصی قبل از ماساژ لازم نیست. در حالی که چند سوال ساده می تواند کمک کند جلسه متناسب با شرایط واقعی کودک انجام شود. سن کودک اولین اطلاعات مهم است. بعد باید درباره بیماری های شناخته شده، داروهای مهم، آسیب یا جراحی اخیر و مشکلات پوستی صحبت شود. اگر کودک در یک قسمت از بدن درد دارد یا نسبت به لمس یک ناحیه حساس است آن موضوع نیز باید قبل از شروع مطرح شود. واکنش کودک به لمس هم اطلاعات مهمی است. بعضی کودکان سریع قلقلکی می شوند. بعضی از لمس پا خوششان نمی آید و بعضی نسبت به تماس با صورت یا سر حساس هستند. لازم نیست کودک برای داشتن یک جلسه استاندارد تمام این نواحی را تحمل کند. موارد مهمی که بهتر است قبل از جلسه گفته شوند شامل اینها هستند:

• سن کودک
• بیماری یا شرایط پزشکی شناخته شده
• داروهای مهم
• آسیب یا جراحی اخیر
• وجود زخم یا مشکلات پوستی
• ناحیه ای که درد دارد
• حساسیت کودک نسبت به لمس
• تجربه قبلی از ماساژ
• قسمت هایی که کودک نمی خواهد لمس شوند

این اطلاعات کمک می کنند جلسه فقط براساس یک برنامه ثابت انجام نشود و با وضعیت همان کودک هماهنگ باشد.

از کجا بفهمیم کودک هنگام ماساژ راحت نیست؟

اگر کودک بزرگ تر باشد ممکن است خیلی واضح بگوید فشار زیاد است یا نمی خواهد ماساژ ادامه پیدا کند. اما کودکان کم سن همیشه نمی توانند این احساس را با کلمات دقیق بیان کنند. به همین دلیل باید به رفتار آنها هم توجه کرد. عقب کشیدن دست یا پا، سفت کردن عضلات، تغییر حالت صورت، بی قراری یا تلاش برای فاصله گرفتن می توانند نشان دهند کودک با آن حرکت راحت نیست. گاهی کودک به دلیل خجالت چیزی نمی گوید. مخصوصا اگر تصور کند چون والدین جلسه را رزرو کرده اند باید تا آخر آن را تحمل کند. به همین دلیل بهتر است از قبل به او گفته شود که هر زمان ناراحت شد می تواند حرف بزند. ماساژ زمانی تجربه مناسبی برای کودک است که او احساس کند روی بدن خودش حق انتخاب دارد. اگر مجبور شود لمس یا فشاری را تحمل کند که نمی خواهد هدف اصلی ماساژ عملا از بین می رود.

آیا ماساژ دختر بچه با پسر بچه تفاوت دارد؟

از نظر انتخاب فشار و توجه به وضعیت جسمی معیار اصلی جنسیت کودک نیست. سن، جثه، شرایط سلامت و میزان راحتی کودک اهمیت بیشتری دارند. موضوعی که در هر دو حالت اهمیت جدی دارد حریم شخصی است. کودک باید بداند چه قسمت هایی قرار است ماساژ داده شوند و والدین نیز باید از نحوه انجام جلسه اطلاع داشته باشند. اگر کودک نمی خواهد قسمتی از بدنش لمس شود این درخواست باید جدی گرفته شود. همین طور اگر با فرد ماساژ دهنده یا شرایط محیط احساس امنیت نمی کند نباید فقط برای اینکه وقت رزرو شده است مجبور به ادامه باشد. پس تفاوت اصلی در «ماساژ دختر بچه» و «ماساژ پسر بچه» به تکنیک خاصی مربوط نیست. اصل مهم برای هر دو گروه رعایت حریم شخصی و احساس امنیت کودک است.

اگر می خواهید ماساژ را اصولی یاد بگیرید چه کار کنید؟

زانیار در حال حاضر خدمات ماساژ کودک ارائه نمی دهد. بنابراین اگر هدف شما دریافت ماساژ برای کودک است این مقاله بیشتر یک راهنما برای شناخت شرایط ایمن و نکاتی است که باید هنگام انتخاب فرد مناسب در نظر بگیرید. اما اگر هدف شما یادگیری اصول و تکنیک های ماساژ است در زانیار دو مسیر آموزشی متفاوت وجود دارد و می توانید براساس شیوه یادگیری خود یکی را انتخاب کنید.

اگر ترجیح می دهید تکنیک ها را زیر نظر مربی تمرین کنید و اجرای حرکات شما در همان زمان بررسی شود می توانید صفحه آموزش حضوری ماساژ را ببینید. دوره های حضوری زانیار شامل مسیر کاربر ماساژ فنی و حرفه ای و دوره تای پیشرفته هستند. اگر امکان حضور در کلاس را ندارید یا ترجیح می دهید آموزش ها را با سرعت خودتان مشاهده و تمرین کنید می توانید از آموزش غیر حضوری ماساژ استفاده کنید. در این بخش سبک های مختلف ماساژ به صورت آموزش ویدئویی ارائه شده اند.

اگر هنوز نمی دانید کدام مسیر برای شما مناسب تر است می توانید ابتدا صفحه جامع آموزش ماساژ را ببینید و تفاوت مسیر های آموزشی را بررسی کنید. اگر هدف مشخص شما یادگیری ماساژ برای کودکان است قبل از ثبت نام درباره سرفصل دوره سوال کنید و مطمئن شوید آموزش مربوط به این گروه سنی در برنامه همان دوره وجود دارد. تکنیک هایی که برای بزرگسالان آموزش داده می شوند را نباید بدون تطبیق با سن و شرایط کودک مستقیما برای او اجرا کرد. یادگیری اصولی به ما کمک می کند فقط حرکت دست را یاد نگیریم بلکه بفهمیم چه زمانی یک تکنیک مناسب است، چه مقدار فشار باید استفاده شود و چه زمانی اصلا نباید ماساژ انجام شود.

جمع بندی

وقتی درباره ماساژ بچه ها صحبت می کنیم نمی توانیم همان قواعدی را که برای بزرگسالان استفاده می کنیم بدون تغییر به کودک منتقل کنیم. سن مهم است اما تنها عامل تصمیم گیری نیست. وضعیت جسمی، جثه، نوع ماساژ، شدت فشار، مدت جلسه و توانایی کودک برای بیان ناراحتی همگی اهمیت دارند. ما همچنین نباید انتظار درمان بیماری از ماساژ کودک داشته باشیم. تحقیقات در بعضی زمینه ها نتایج امیدوارکننده ای نشان داده اند اما شواهد برای همه فوایدی که درباره ماساژ کودکان مطرح می شوند یکسان و قطعی نیستند.

اگر کودک سالم است و هدف از ماساژ آرامش است باز هم بهتر است جلسه با فشار متناسب و بدون اجبار انجام شود. اگر تب، بیماری، آسیب، زخم یا علامت غیرعادی وجود دارد ابتدا باید مشخص شود وضعیت کودک اجازه ماساژ را می دهد یا نه. در نهایت شاید مهم ترین چیزی که ما به عنوان والد باید به آن توجه کنیم این باشد که کودک قرار نیست برای دریافت ماساژ چیزی را تحمل کند. اگر لمس یا فشار برای او ناخوشایند است همان احساس به تنهایی دلیل کافی برای تغییر یا توقف ماساژ است.

منابع: nih , pmc , pediatrics